
Bezpieczeństwo urządzeń medycznych w sieci szpitala zależy od dwóch stron: producent odpowiada za konstrukcję wyrobu i zatwierdzanie poprawek, a szpital za sieć, w której aparat pracuje, za dostępy i za nadzór nad ruchem. Tomografu lub analizatora ze starym systemem operacyjnym zwykle nie wolno zaktualizować samodzielnie, ale można go odseparować, ograniczyć jego komunikację do niezbędnej i uporządkować zdalny serwis. Te trzy działania wyraźnie zmniejszają ryzyko bez wymiany sprzętu.
Ten tekst opisuje bezpieczeństwo urządzeń medycznych od strony praktycznej: skąd biorą się stare systemy w aparaturze, co należy do producenta, a co do placówki, jak przeprowadzić inwentaryzację i segmentację oraz jak ułożyć dostęp serwisowy. Stan prawny na listopad 2026 r.; tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Jeżeli chcesz sprawdzić, jak aparatura wpisuje się w obowiązki placówki wynikające z ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC), dobrym początkiem jest audyt NIS2/KSC, w którego zakresie można ująć sieć aparatury.
Dlaczego aparatura medyczna pracuje na starych systemach?
Aparatura pracuje na starych systemach, ponieważ żyje znacznie dłużej niż oprogramowanie, na którym ją zbudowano, a każda zmiana w tym oprogramowaniu wymaga zgody producenta. Tomograf, rezonans czy analizator laboratoryjny kupuje się na kilkanaście lat. System operacyjny konsoli sterującej ma w tym czasie kilku następców, a jego twórca kończy wydawanie poprawek na długo przed tym, zanim szpital zdecyduje się na wymianę aparatu.
Na ten stan składa się kilka przyczyn, z których żadna nie jest zaniedbaniem działu IT:
- Wyrób jest dopuszczony jako całość. Sprzęt, system operacyjny, aplikacja i konfiguracja zostały sprawdzone razem. Samodzielnie zainstalowana poprawka albo program antywirusowy mogą zmienić zachowanie aparatu i zwykle naruszają warunki gwarancji oraz serwisu.
- Wsparcie producenta ma termin. Po jego upływie szpital dostaje ofertę płatnej modernizacji albo wymiany, choć aparat klinicznie nadal działa poprawnie, a o zakupie decyduje plan inwestycji.
- Aparat pracuje bez przerw. Okno serwisowe w pracowni, która bada pacjentów od rana do nocy, oznacza przesuwanie terminów badań.
- Aparatem opiekuje się kto inny niż siecią. Dział IT często nie ma konta administratora na konsoli. Urządzenie prowadzi dział aparatury medycznej i serwis producenta.
Stary system w aparacie jest więc znanym ryzykiem, którym trzeba zarządzać: opisać je, ograniczyć i zaplanować jego koniec.
Które urządzenia w sieci wymagają szczególnej uwagi
Razem z aparatem w sieci pracują konsole, serwery pośredniczące i stacje, które mają dostęp do danych pacjentów, a w ewidencji sprzętu często nie występują.
| Grupa urządzeń | Typowa słabość | Skutek awarii lub przejęcia |
|---|---|---|
| Diagnostyka obrazowa (TK, MR, RTG, USG) z konsolami | Stary system konsoli, wspólne hasło serwisowe, otwarte udziały plików | Przestój pracowni, wyciek badań, punkt wejścia do reszty sieci |
| Analizatory laboratoryjne | Komputer pośredniczący używany także do poczty i internetu | Wstrzymanie wyników, ręczne przepisywanie danych |
| Kardiomonitory, centrale monitorujące, respiratory | Wspólna sieć z komputerami biurowymi, sieć bezprzewodowa z jednym hasłem | Utrata podglądu parametrów na centrali, zakłócenie pracy oddziału |
| Stacje opisowe, nagrywarki płyt, bramki integracyjne | Traktowane jak zwykłe komputery, choć mają dostęp do badań | Wyciek danych, rozprzestrzenianie się złośliwego oprogramowania |
Za co odpowiada producent: cyberbezpieczeństwo wyrobów medycznych w MDR
Producent odpowiada za to, żeby oprogramowanie wyrobu powstało zgodnie z aktualnym stanem wiedzy o bezpieczeństwie, oraz za to, żeby poinformować użytkownika, w jakich warunkach sieciowych wolno wyrób eksploatować. Wynika to z rozporządzenia (UE) 2017/745 (MDR). Załącznik I pkt 17.2 wymaga, aby oprogramowanie było opracowane i wytwarzane zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem cyklu życia, zarządzania ryzykiem obejmującego bezpieczeństwo informacji, weryfikacji i walidacji. Punkt 17.4 nakłada na producenta obowiązek określenia minimalnych wymagań dotyczących sprzętu, właściwości sieci informatycznych i środków bezpieczeństwa informatycznego, w tym ochrony przed nieuprawnionym dostępem, niezbędnych do używania oprogramowania zgodnie z przeznaczeniem. Dla wyrobów do diagnostyki in vitro odpowiednim aktem jest rozporządzenie (UE) 2017/746 (IVDR).
Uzupełnieniem są wytyczne MDCG 2019-16 Rev.1 dotyczące cyberbezpieczeństwa wyrobów medycznych. Obejmują etap przed wprowadzeniem wyrobu do obrotu i po nim, a w sprawie zmian i poprawek wskazują, że powinny być wprowadzane zgodnie z wytycznymi producenta.
Akt o cyberodporności (CRA, rozporządzenie (UE) 2024/2847) nie ma zastosowania do produktów objętych MDR i IVDR, więc jego wymagania nie obejmują aparatury będącej wyrobem medycznym. Producent wyrobów medycznych może natomiast sam podlegać ustawie o KSC: produkcja wyrobów medycznych i wyrobów do diagnostyki in vitro znajduje się w załączniku nr 2 (sektory ważne), a producent będący co najmniej średnim przedsiębiorcą ma status podmiotu ważnego.
Szpital może więc oczekiwać od producenta dokumentu z wymaganiami sieciowymi i zalecanymi zabezpieczeniami, listy potrzebnych połączeń oraz informacji o wersji systemu i dacie końca wsparcia. Brak odpowiedzi w sprawie aparatu sprzed wielu lat też jest informacją: takie urządzenie trafia do grupy najwyższego ryzyka i dostaje najciaśniejszą izolację w sieci.
Za co odpowiada szpital jako użytkownik aparatury?
Szpital odpowiada za środowisko, w którym aparat pracuje: za sieć, konta, dostęp serwisu, kopie konfiguracji, monitorowanie i za decyzję, co zrobić z ryzykiem, którego producent nie usunie. W placówkach mających status podmiotu kluczowego lub ważnego obowiązki te wynikają z art. 8 ust. 1 znowelizowanej ustawy o KSC. Aparatura podłączona do sieci jest częścią systemu informacyjnego służącego do świadczenia usługi, więc obejmują ją między innymi:
- zarządzanie aktywami (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. m), czyli wiedza o tym, jakie urządzenia pracują w sieci;
- bezpieczeństwo i ciągłość łańcucha dostaw (lit. e), w tym relacja z producentem i serwisem; ocena dostawcy uwzględnia związane z nim podatności i ogólną jakość jego produktów (art. 8 ust. 2);
- monitorowanie w trybie ciągłym (lit. g) i polityki kontroli dostępu (lit. n);
- regularne aktualizacje oprogramowania „stosownie do zaleceń producenta, z uwzględnieniem analizy wpływu aktualizacji na bezpieczeństwo świadczonej usługi oraz poziomu krytyczności poszczególnych aktualizacji” (art. 8 ust. 1 pkt 5 lit. b).
Ostatni punkt jest dla aparatury szczególnie istotny. Ustawa nie każe instalować każdej poprawki natychmiast, tylko działać zgodnie z zaleceniami producenta i po analizie wpływu, co da się pogodzić z zasadami MDR. Wymaga jednak niezwłocznych działań po dostrzeżeniu podatności (art. 8 ust. 1 pkt 5 lit. d), więc gdy poprawki nie można zainstalować, trzeba zastosować inne zabezpieczenia, na przykład odizolować urządzenie w sieci.
Podmioty, które spełniały kryteria 3 kwietnia 2026 r., mają czas na wdrożenie obowiązków do 3 kwietnia 2027 r. Nie każdy szpital jest objęty ustawą, bo decyduje wielkość i forma prawna. Zasady klasyfikacji opisujemy w tekście o tym, czy szpital jest podmiotem kluczowym, czy ważnym, a wstępną odpowiedź daje bezpłatna ankieta Kompas Regulacyjny.
Placówka spoza KSC nie jest zwolniona z dbania o bezpieczeństwo urządzeń medycznych. Badania i wyniki zapisane w urządzeniach to dane o zdrowiu, do których stosuje się art. 32 RODO. Rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej w § 1 ust. 5 wymaga systematycznego szacowania ryzyka, środków bezpieczeństwa adekwatnych do zagrożeń i dbałości o aktualizację oprogramowania w systemach przetwarzających dokumentację.
Podział ról w szpitalu
| Rola | Za co odpowiada w obszarze aparatury |
|---|---|
| Kierownik podmiotu | Zatwierdza zasady, przydziela środki, akceptuje na piśmie ryzyko, którego nie da się usunąć. W podmiocie objętym KSC odpowiada za wykonanie obowiązków także wtedy, gdy zadania powierzył innej osobie (art. 8c). |
| Dział aparatury medycznej | Ewidencja wyrobów, kontakt z producentem, przeglądy, wnioski o poprawki i o informację o końcu wsparcia. |
| Dział IT, administrator sieci | Segmentacja, reguły zapory, zdalny dostęp, kopie konfiguracji, zbieranie logów. |
| Osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo informacji | Ocena ryzyka, rejestr odstępstw, przegląd dostępu serwisowego, raport dla kierownika. |
| Kierownik pracowni lub oddziału | Procedura pracy awaryjnej, decyzja kliniczna o przerwaniu pracy aparatu, zgłaszanie nietypowego zachowania urządzeń. |
Jeżeli w placówce nie ma osoby, która łączy perspektywę IT, aparatury i zarządu, rolę tę może pełnić zewnętrzny szef bezpieczeństwa w modelu vCISO.
Jak zinwentaryzować aparaturę podłączoną do sieci?
Inwentaryzację najlepiej zacząć od zestawienia dwóch list, które w większości szpitali istnieją osobno: ewidencji wyrobów prowadzonej przez dział aparatury i listy adresów widocznych w sieci. Różnica między nimi pokazuje urządzenia, o których jedna ze stron nie wie.
- Pobierz ewidencję aparatury i zaznacz pozycje z interfejsem sieciowym: przewodowym, bezprzewodowym albo z modemem.
- Zbierz z przełączników i z serwera przydzielającego adresy listę urządzeń faktycznie obecnych w sieci.
- Uzupełnij obraz pasywną obserwacją ruchu, czyli analizą kopii ruchu z przełącznika. Pokazuje ona, kto z kim rozmawia, bez wysyłania czegokolwiek do aparatów.
- Dla każdego urządzenia załóż kartę i przypisz dwóch właścicieli: klinicznego (kierownik pracowni) i technicznego (dział aparatury lub IT).
- Nadaj klasę ryzyka w trzystopniowej skali, biorąc pod uwagę wpływ na pacjenta, stan wsparcia i zakres połączeń.
- Ustal, kiedy rejestr jest aktualizowany: przy każdym nowym aparacie, wizycie serwisu i zmianie w sieci pracowni.
Karta urządzenia zawiera co najmniej: lokalizację, model i numer seryjny, adres sieciowy i segment, wersję systemu operacyjnego z datą końca wsparcia, listę połączeń (system, port, kierunek), informację o danych pacjentów przechowywanych lokalnie, konta lokalne i serwisowe, sposób zdalnego serwisu oraz datę ostatniej kopii konfiguracji.
Aktywne skanowanie sieci potrafi zawiesić starsze urządzenie, dlatego segmentu aparatury nie skanuje się tak jak sieci biurowej. Skanowanie podatności w tej części sieci wymaga uzgodnienia z działem aparatury, łagodnego profilu i terminu poza godzinami badań.
Typowy wynik pierwszego zestawienia w pracowni tomografii: w ewidencji jest jeden aparat, a w sieci kilka adresów. Należą do konsoli operatora, serwera rekonstrukcji, stacji opisowej, wstrzykiwacza kontrastu i routera serwisowego producenta, o którym dział IT nie miał informacji.
Jak odseparować urządzenia medyczne od reszty sieci szpitala?
Aparaturę oddziela się, przenosząc ją do własnych segmentów sieci i dopuszczając wyłącznie te połączenia, których wymaga producent i proces kliniczny, a cały pozostały ruch jest domyślnie blokowany. Celem jest sytuacja, w której zainfekowany komputer w administracji nie widzi konsoli tomografu, a przejęta konsola nie widzi niczego poza swoim archiwum obrazów.
- Segmenty według funkcji. Osobno diagnostyka obrazowa, laboratorium, monitorowanie pacjenta na OIT i bloku operacyjnym, urządzenia infuzyjne, a także osobna strefa dla dostępu serwisowego.
- Ruch między segmentami przez zaporę. Reguły mają postać listy dozwolonych połączeń. Wszystko, czego na niej nie ma, jest odrzucane i zapisywane w logach.
- Brak internetu z segmentów aparatury. Wyjątkiem są udokumentowane połączenia do adresów producenta, jeżeli wymaga ich zdalna diagnostyka.
- Brak bezpośredniego dostępu z sieci biurowej do konsol. Lekarz ogląda badania z archiwum, a nie z aparatu.
- Kontrola gniazd i sieci bezprzewodowej. Gniazdo w pracowni jest przypisane do konkretnego segmentu, a monitory i pompy korzystające z łączności radiowej nie dzielą sieci z laptopami i telefonami personelu.
Przykład listy połączeń dla tomografu: konsola wysyła obrazy do archiwum (PACS) w standardzie DICOM, pobiera listę zleceń z systemu pracowni i synchronizuje czas z serwerem szpitala. Serwis łączy się z konsolą wyłącznie przez stację pośrednią w strefie serwisowej. Poczta, przeglądarka i udziały plików z innych działów są zablokowane.
Wdrożenie wymaga ostrożności, bo błąd w regule zatrzymuje pracownię. Bezpieczna kolejność to kilka tygodni obserwacji ruchu bez blokowania, spisanie reguł na podstawie obserwacji i dokumentacji producenta, włączenie blokowania w uzgodnionym oknie w obecności kierownika pracowni, a potem test całej ścieżki: badanie próbne, wysyłka do archiwum i odczyt na stacji opisowej. Największym kosztem jest czas potrzebny na ustalenie, co z czym naprawdę się komunikuje. Gdy zespół go nie ma, projekt można zlecić w ramach administracji siecią.
Segmentacja ogranicza też zasięg ataku szyfrującego. Ten wątek rozwijamy w artykule o tym, jak utrzymać przyjęcia pacjentów podczas ataku ransomware, a o roli zapory brzegowej piszemy w tekście o systemach UTM.
Stare systemy w szpitalu: co zrobić z aparatem, którego nie da się zaktualizować?
Aparat, którego nie da się zaktualizować, może pozostać w użyciu pod warunkiem zastosowania zabezpieczeń zastępczych i udokumentowanej decyzji o przyjęciu ryzyka z terminem przeglądu. Wyłączenie sprawnego klinicznie urządzenia rzadko jest realne, a bezczynności nie da się obronić przed audytorem.
Postępowanie ma stałą kolejność. Najpierw pisemne zapytanie do producenta o poprawkę lub ścieżkę modernizacji; odpowiedź, także odmowna, trafia do karty urządzenia. Następnie zabezpieczenia zastępcze z poniższej tabeli, a tam, gdzie dotyczą samej konsoli, wykonane przez serwis lub za jego zgodą. Na końcu powstaje karta odstępstwa.
| Ryzyko | Zabezpieczenie | Kto wykonuje |
|---|---|---|
| System konsoli bez poprawek | Izolacja w segmencie z minimalną listą połączeń, filtr ruchu z sygnaturami znanych ataków na wejściu do segmentu, karta odstępstwa | IT, dział aparatury, kierownik podmiotu |
| Wspólne lub domyślne hasło serwisowe | Zmiana haseł w uzgodnieniu z producentem, konta imienne na bramie dostępowej | Serwis, IT |
| Stały tunel serwisowy lub modem producenta | Dostęp na żądanie przez bramę szpitala, logowanie wieloskładnikowe, zapis sesji | IT, producent |
| Nośniki wymienne i laptopy serwisantów | Stacja do sprawdzania nośników, zasady zapisane w umowie, port serwisowy w wydzielonym segmencie | Dział aparatury, serwis |
| Dane pacjentów pozostawione na dysku aparatu | Krótka retencja lokalna, kasowanie danych przed naprawą poza szpitalem i przed utylizacją | Dział aparatury, serwis |
| Brak kopii konfiguracji | Kopia po każdej zmianie, próba odtworzenia przy przeglądzie | Serwis, IT |
Karta odstępstwa zawiera opis urządzenia, powód braku aktualizacji, zastosowane zabezpieczenia, ocenę ryzyka, które pozostało, właściciela, datę kolejnego przeglądu i podpis kierownika podmiotu. Lista kart jest jednocześnie wejściem do planu inwestycyjnego, bo pokazuje, które aparaty należy wymienić w pierwszej kolejności. W podmiotach objętych KSC planowanie odpowiednich środków finansowych należy do zadań kierownika (art. 8d).
Jak bezpiecznie udostępnić aparat serwisowi producenta?
Zdalny serwis powinien wchodzić do sieci wyłącznie przez bramę kontrolowaną przez szpital, na imienne konto z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym, na czas konkretnego zgłoszenia i z zapisem sesji. Przy stałych tunelach producenta, routerach serwisowych wpiętych obok zapory i programach do zdalnego pulpitu na konsoli szpital nie wie, kto i kiedy pracuje na jego aparacie.
Docelowy przebieg zgłoszenia serwisowego:
- Serwis zgłasza potrzebę połączenia, a dział aparatury potwierdza termin z kierownikiem pracowni.
- Dział IT włącza dostęp dla wskazanej osoby, do wskazanego urządzenia i na określony czas.
- Serwisant loguje się do bramy dostępowej z drugim składnikiem, a stamtąd na stację pośrednią, z której widzi tylko swój aparat.
- Sesja jest rejestrowana, a personel pracowni wie, że trwa.
- Po upływie okna dostęp wygasa automatycznie. Serwisant przekazuje raport zmian, a dział aparatury aktualizuje kartę urządzenia.
Telemetrię, czyli dane diagnostyczne wysyłane przez aparat do producenta, można dopuścić jako połączenie wychodzące do wskazanych adresów, po ustaleniu na piśmie, czy są wśród nich dane pacjentów. Przy serwisie na miejscu laptop serwisanta podłącza się do portu serwisowego aparatu albo do wydzielonego segmentu, nigdy do sieci biurowej.
Jeżeli serwisant ma dostęp do danych pacjentów, potrzebna jest podstawa prawna. Ustawa o prawach pacjenta w art. 24 ust. 2 pkt 2 pozwala przetwarzać dane z dokumentacji osobom wykonującym czynności związane z utrzymaniem systemu teleinformatycznego i zapewnieniem jego bezpieczeństwa na podstawie upoważnienia administratora danych, a osoby te są związane tajemnicą. Gdy firma serwisowa przetwarza dane w imieniu szpitala, w grę wchodzi umowa powierzenia z art. 28 RODO. Którą konstrukcję zastosować dla konkretnego aparatu i umowy, należy potwierdzić z inspektorem ochrony danych. Zasady nadawania uprawnień opisujemy w tekście o tym, kto ma dostęp do danych pacjenta.
Bezpieczeństwo urządzeń medycznych na co dzień: monitorowanie i reakcja na incydent
Aparatura ma cechę, która ułatwia nadzór: jej ruch sieciowy jest powtarzalny. Tomograf codziennie rozmawia z tymi samymi systemami, więc każde odstępstwo warto sprawdzić: próbę połączenia z konsoli do internetu, skanowanie adresów z wnętrza segmentu, logowanie serwisowe poza zarejestrowanym zgłoszeniem albo nowe urządzenie w gnieździe pracowni.
Źródłem danych są logi zapory między segmentami, przełączniki, brama serwisowa i sonda pasywna. Logi powinny trafiać do centralnego systemu SIEM, a alarmy do zespołu, który reaguje także w nocy, czyli własnego lub zewnętrznego SOC 24/7. W podmiotach objętych KSC jest to sposób wykonania obowiązku monitorowania w trybie ciągłym.
Drugim filarem jest wiedza o podatnościach: komunikaty producentów i ostrzeżenia sektorowego zespołu reagowania. Według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. podatne usługi były w 2025 r. drugą najczęstszą kategorią obsłużonych zdarzeń w ochronie zdrowia (344 z 1 441), a od początku 2026 r. eksperci zespołu opisali 285 podatności wraz z rekomendacjami i wykryli 70 podatności w infrastrukturze podmiotów sektora (komunikat Centrum e-Zdrowia). Liczby dotyczą całej infrastruktury placówek, nie samej aparatury.
Gdy aparat zachowuje się podejrzanie
Procedura musi rozdzielać dwie decyzje. Odcięcie aparatu od sieci to decyzja techniczna, zwykle odwracalna: wiele urządzeń potrafi pracować lokalnie i wysłać badania później. Przerwanie pracy aparatu z pacjentem to decyzja kliniczna, która należy do personelu medycznego. Dalsze kroki:
- izolacja segmentu lub pojedynczego gniazda na poziomie sieci, bez wyłączania zasilania urządzenia, jeśli nie wymaga tego bezpieczeństwo pacjenta;
- przejście pracowni na przećwiczony wcześniej tryb awaryjny;
- powiadomienie producenta i działu aparatury oraz zabezpieczenie logów zapory, bramy serwisowej i samego aparatu;
- ocena, czy zdarzenie jest incydentem poważnym. Podmiot kluczowy lub ważny przekazuje wtedy wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia i zgłoszenie w ciągu 72 godzin do CSIRT CeZ. Jeżeli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, biegnie także odrębny, 72-godzinny termin zgłoszenia do Prezesa UODO.
Tryb zgłaszania opisujemy krok po kroku w artykule o tym, jak placówka zgłasza incydent do CSIRT CeZ.
Czego wymagać przy zakupie nowej aparatury?
Przy zakupie należy wymagać od dostawcy udokumentowanych informacji o bezpieczeństwie wyrobu i zobowiązań na cały okres użytkowania, ponieważ po podpisaniu umowy trudno je uzyskać. Dział IT i osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo powinni opiniować zakup przed ogłoszeniem postępowania, a nie w dniu instalacji.
- Dokument z wymaganiami sieciowymi i środkami bezpieczeństwa wyrobu, przekazany już na etapie oferty, wraz z listą połączeń, portów i kierunków ruchu.
- Wersja systemu operacyjnego oraz deklarowany okres dostarczania poprawek bezpieczeństwa, odniesiony do planowanego czasu użytkowania, wraz z warunkami modernizacji po jego upływie.
- Termin poinformowania szpitala o podatności i termin dostarczenia zatwierdzonej poprawki.
- Zdalny serwis według zasad szpitala: brama dostępowa, konta imienne, drugi składnik logowania.
- Możliwość zmiany haseł domyślnych i przekazywania logów do systemu szpitala.
- Kopia konfiguracji, procedura odtworzenia i deklarowany czas przywrócenia aparatu do pracy.
- Kasowanie danych pacjentów przy naprawie poza szpitalem, zwrocie i utylizacji.
W zamówieniach publicznych sposób ujęcia tych wymagań w opisie przedmiotu zamówienia i w kryteriach oceny trzeba uzgodnić z działem zamówień; ten tekst nie rozstrzyga kwestii prawa zamówień publicznych. Szerzej o klauzulach umownych piszemy w artykule o tym, czego wymagać od dostawcy oprogramowania medycznego.
Od czego zacząć: plan na tydzień i na kwartał
Bezpieczeństwo urządzeń medycznych można zacząć porządkować bez budżetu, kosztem kilku godzin wspólnej pracy działu IT i działu aparatury.
W tym tygodniu:
- zestaw ewidencję aparatury z listą adresów w sieci i policz różnice;
- znajdź wszystkie stałe połączenia serwisowe: routery, modemy i tunele producentów;
- zablokuj pocztę i przeglądanie internetu na konsolach, które ich nie potrzebują;
- ustal i zapisz, kto podejmuje decyzję o odcięciu aparatu od sieci w razie incydentu.
W tym kwartale:
- załóż karty urządzeń dla diagnostyki obrazowej, laboratorium i OIT;
- uruchom pierwszy segment w trybie obserwacji, a po spisaniu reguł włącz blokowanie;
- zastąp stałe tunele bramą serwisową z kontami imiennymi;
- zapytaj producentów o status wsparcia i przedstaw kierownikowi karty odstępstw do podpisu;
- przećwicz dwie godziny pracy pracowni bez sieci według procedury awaryjnej.
Najczęstsze błędy w takich projektach to rozpoczynanie od zakupu narzędzia zamiast od rejestru, skanowanie aparatury bez uzgodnienia z pracownią, segmentacja wdrożona jednego dnia bez okresu obserwacji oraz pozostawienie dostępu serwisowego poza projektem, bo „to sprawa producenta”.
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Czy szpital może sam zainstalować aktualizację systemu na aparacie medycznym?
Co do zasady nie powinien tego robić bez zgody producenta. Wyrób został sprawdzony w określonej konfiguracji, a wytyczne MDCG 2019-16 wskazują, że zmiany i poprawki wprowadza się zgodnie z wytycznymi producenta. Szpital występuje o zatwierdzoną poprawkę na piśmie, a do czasu jej otrzymania stosuje izolację sieciową i inne zabezpieczenia zastępcze.
Czy aparat medyczny ze starym systemem operacyjnym trzeba wycofać z użytku?
Przepisy omówione w tym artykule nie zawierają takiego nakazu, wymagają natomiast oceny ryzyka i środków adekwatnych do zagrożeń. Aparat może pracować dalej, jeżeli jest odseparowany w sieci i ma uporządkowany dostęp serwisowy, a decyzja o przyjęciu pozostałego ryzyka została udokumentowana i ma termin przeglądu.
Czy ustawa o KSC obejmuje urządzenia medyczne podłączone do sieci?
Tak, jeżeli placówka jest podmiotem kluczowym lub ważnym. Obowiązki z art. 8 ust. 1, w tym zarządzanie aktywami, łańcuch dostaw, aktualizacje i monitorowanie, dotyczą systemu informacyjnego służącego do świadczenia usługi, a aparatura sieciowa jest jego częścią.
Kto odpowiada za cyberbezpieczeństwo wyrobów medycznych: producent czy szpital?
Odpowiedzialność jest podzielona. Producent odpowiada za bezpieczną konstrukcję oprogramowania i określenie wymagań dla sieci oraz zabezpieczeń (załącznik I pkt 17.2 i 17.4 MDR), a szpital za sieć, konta, dostęp serwisu, monitorowanie i reakcję na incydenty.
Jak powinien wyglądać zdalny dostęp serwisu do tomografu lub analizatora?
Dostęp powinien prowadzić przez bramę kontrolowaną przez szpital, a nie przez stały tunel producenta. Serwisant korzysta z imiennego konta z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym, dostaje dostęp tylko do swojego urządzenia i tylko na czas zgłoszenia, a sesja jest rejestrowana.
Czy akt o cyberodporności (CRA) dotyczy wyrobów medycznych?
Nie. Rozporządzenie (UE) 2024/2847 nie ma zastosowania do produktów objętych rozporządzeniami MDR i IVDR. Wymagania dla oprogramowania wyrobów medycznych wynikają z załącznika I do MDR.
Jak możemy pomóc
Zdalny Admin pracuje z sieciami placówek medycznych. Pomagamy zinwentaryzować aparaturę widoczną w sieci, wdrożyć segmentację z ograniczeniem ryzyka przestoju pracowni, uporządkować dostęp serwisowy i objąć segmenty aparatury monitoringiem. Wycena jest indywidualna. Jeżeli bezpieczeństwo urządzeń medycznych w Twojej placówce wymaga oceny stanu obecnego, napisz do nas w sprawie audytu.
