
Ransomware w szpitalu nie musi oznaczać wstrzymania przyjęć, jeżeli każdy oddział ma przećwiczoną procedurę pracy bez systemów, a dział IT wie, w jakiej kolejności je odtwarzać. Ciągłość utrzymują trzy rzeczy przygotowane wcześniej: papierowe procedury awaryjne dla procesów krytycznych, sieć podzielona tak, żeby atak nie objął wszystkiego naraz, oraz kopie zapasowe, do których napastnik nie miał dostępu.
Polskie szpitale były w ostatnich latach celem ataków szyfrujących dane, a według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. zespół obsłużył w 2025 r. 1 441 incydentów w sektorze ochrony zdrowia, w tym 146 związanych ze szkodliwym oprogramowaniem. Ten tekst opisuje ransomware w szpitalu od strony ciągłości działania: które procesy muszą działać bez komputerów, ile może trwać przestój, kto podejmuje decyzje i jak wrócić z papieru do systemu. Stan prawny na listopad 2026 r.; tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Reagowanie na incydent godzina po godzinie omawia artykuł atak hakerski na szpital, a projektowanie kopii tekst o kopii zapasowej dokumentacji medycznej. W uporządkowaniu i przetestowaniu planu pomaga nasz vCISO.
Co ransomware w szpitalu zatrzymuje w pierwszej kolejności?
W pierwszej kolejności zatrzymują się systemy, przez które przepływa informacja o pacjencie: system szpitalny (HIS) z ruchem chorych i zleceniami, system laboratoryjny (LIS), system radiologiczny z archiwum obrazów (RIS/PACS) oraz usługi wspólne, czyli logowanie domenowe, poczta, drukowanie i udziały plików. Aparatura przyłóżkowa, taka jak respiratory, pompy infuzyjne i kardiomonitory, zwykle pracuje dalej, bo działa samodzielnie. Przestaje działać to, co łączy ją z resztą szpitala: centrala monitorowania, przesyłanie wyników do systemu, automatyczne pobieranie zleceń.
Przestój ma dwa źródła: szyfrowanie, które napastnik uruchamia zwykle jednocześnie na wielu serwerach i stacjach po przejęciu kont administracyjnych, oraz decyzję własnego działu IT, który odcina kolejne segmenty sieci, żeby zatrzymać rozprzestrzenianie.
| Obszar | Co przestaje działać | Co musi działać mimo przestoju |
|---|---|---|
| SOR i izba przyjęć | Rejestracja w HIS, podgląd wcześniejszych pobytów, zlecenia elektroniczne | Przyjęcie i segregacja medyczna, identyfikacja pacjenta, badania pilne |
| OIT i oddziały | Elektroniczna karta zleceń, karta obserwacji, podgląd wyników | Podawanie leków według aktualnych zleceń, dokumentowanie obserwacji |
| Blok operacyjny | Plan operacji, protokół operacyjny w systemie, dostęp do badań obrazowych | Zabiegi pilne, dostęp do obrazów pacjentów już zakwalifikowanych |
| Laboratorium | Zlecenia z HIS, automatyczny odbiór wyników z analizatorów, autoryzacja w LIS | Badania pilne i przekazanie wyniku bez pomyłki co do pacjenta |
| Diagnostyka obrazowa | Lista robocza aparatów, zapis do PACS, opisy w RIS | Badania pilne z oceną obrazu na konsoli aparatu |
| Apteka szpitalna | Stany magazynowe, zamówienia oddziałów, ewidencja wydań | Wydawanie leków na oddziały i ręczna ewidencja |
| Rejestracja i poradnie | Terminarz, e-rejestracja, kolejki | Informacja dla pacjentów umówionych, przyjęcia pilne |
| Administracja | Poczta, kadry i płace, finanse, często telefonia IP | Łączność wewnętrzna, kontakt z rodzinami i instytucjami |
Ostatni wiersz bywa pomijany. Jeżeli telefony na oddziałach działają w tej samej sieci co komputery, szpital traci jednocześnie systemy i łączność. Plan musi wskazywać kanał zastępczy: telefony komórkowe z wydrukowaną listą numerów, radiotelefony albo gońców między oddziałem a laboratorium.
Czy plan ciągłości działania szpitala jest obowiązkiem prawnym?
Tak, jeżeli szpital jest podmiotem kluczowym albo podmiotem ważnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC): art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f wymaga wdrażania, dokumentowania, testowania i utrzymywania planów ciągłości działania, planów awaryjnych oraz planów odtworzenia działalności. Dokumentacja ciągłości działania jest też częścią dokumentacji normatywnej z art. 10. Podmioty, które spełniały kryteria 3 kwietnia 2026 r., mają czas na wykonanie obowiązków z rozdziału 3 ustawy do 3 kwietnia 2027 r.
Nie każdy szpital podlega ustawie. O statusie decyduje wielkość, a w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, na przykład w SPZOZ, sama liczba zatrudnionych (art. 5 ust. 8). Szczegóły opisujemy w artykule NIS2 dla szpitali, a wstępnie status można sprawdzić w bezpłatnej ankiecie Kompas Regulacyjny.
Niezależnie od KSC każdą placówkę wiąże rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej. Jego § 1 ust. 7 wymaga warunków zabezpieczających dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i umożliwiających jej wykorzystanie bez zbędnej zwłoki. Z kolei § 1 ust. 2 dopuszcza prowadzenie dokumentacji w postaci papierowej, gdy warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie jej elektronicznie. Na tym opierają się papierowe procedury awaryjne. Obowiązek dokonania wpisu niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (§ 4 ust. 1) nie znika na czas awarii.
Co powinien zawierać plan
- listę procesów krytycznych z imiennie wskazanymi właścicielami po stronie medycznej,
- dopuszczalny czas przestoju i dopuszczalną utratę danych dla każdego procesu,
- procedurę awaryjną dla każdego procesu wraz z formularzami,
- kryteria i tryb ogłoszenia trybu awaryjnego oraz jego odwołania,
- kolejność odtwarzania systemów i zależności między nimi,
- listę kontaktów: dostawcy systemów, operatorzy łączy, CSIRT CeZ, firma wspierająca odtwarzanie,
- harmonogram ćwiczeń i zapisy z ich przebiegu.
Ile może trwać przestój? RTO i RPO dla procesów krytycznych
Przestój może trwać tyle, ile dany proces wytrzyma na procedurze papierowej bez wzrostu ryzyka dla pacjentów, i tę wartość każda placówka ustala sama w analizie wpływu na działalność (BIA). RTO to maksymalny czas od awarii do przywrócenia systemu. RPO to maksymalny okres, z którego dane mogą zostać utracone i będą uzupełniane ręcznie.
Analizę prowadzi się w kilku krokach:
- Spisz procesy z ordynatorami, pielęgniarkami oddziałowymi i kierownikami pracowni, a nie tylko z działem IT.
- Dla każdego procesu wskaż systemy, dane i integracje, od których zależy.
- Zapytaj właściciela procesu, po ilu godzinach praca na papierze zaczyna zagrażać bezpieczeństwu pacjentów albo blokuje przyjęcia.
- Zapisz RTO i RPO jako wymagania procesu.
- Porównaj je z faktycznym czasem odtworzenia zmierzonym w teście, a nie z deklaracją.
- Przedstaw różnicę kierownikowi podmiotu. Zamknięcie jej to decyzja budżetowa, a planowanie środków na cyberbezpieczeństwo należy do jego obowiązków (art. 8d KSC).
Wartości w tabeli są przykładami poglądowymi, a nie normami z przepisów ani zaleceniami dla konkretnej placówki. Każdy szpital ustala je sam, na podstawie własnej analizy.
| Proces | System | Przykładowe RTO | Przykładowe RPO | Uwagi do procedury papierowej |
|---|---|---|---|---|
| Przyjęcia na SOR i izbie przyjęć | HIS: ruch chorych | 4–8 godzin | do 1 godziny | Ręczna księga i opaski działają od razu, rośnie ryzyko pomyłek w identyfikacji |
| Zlecenia lekarskie na OIT i oddziałach | HIS: zlecenia | 4–8 godzin | do 1 godziny | Wymaga aktualnego wydruku zleceń sprzed awarii |
| Badania laboratoryjne | LIS, interfejsy analizatorów | 8–12 godzin | do 1 godziny | Ręczne przepisywanie ogranicza pracę do badań pilnych |
| Diagnostyka obrazowa | RIS/PACS | 12–24 godziny | do 24 godzin | Aparaty przechowują badania lokalnie, do wyczerpania pamięci |
| Blok operacyjny | HIS: plan i protokoły | 12–24 godziny | do 4 godzin | Zabiegi planowe można przesunąć decyzją medyczną |
| Apteka szpitalna | System apteczny | 24 godziny | do 4 godzin | Papierowe zapotrzebowania, inwentaryzacja po powrocie |
| Rejestracja i poradnie | Terminarz, e-rejestracja | 24–48 godzin | do 4 godzin | Potrzebny wydruk terminarza na najbliższe dni |
Typowy wynik pierwszej analizy wygląda tak: oddział deklaruje, że bez elektronicznych zleceń wytrzyma osiem godzin, a ostatnie próbne odtworzenie bazy HIS trwało ponad dobę. Lukę zamyka się z dwóch stron: skracając odtwarzanie, co oznacza inwestycję w infrastrukturę i kopie, oraz wydłużając wytrzymałość procedury papierowej przez lepsze formularze, okresowe wydruki i dodatkowy personel.
Jak pracować bez systemów: procedury awaryjne na papierze
Procedura awaryjna to krótka instrukcja dla konkretnego stanowiska, która mówi, na jakim formularzu pracować, skąd go wziąć i komu go przekazać, gdy system nie odpowiada. Powinna mieścić się na jednej lub dwóch stronach i powstać na oddziale, z udziałem IT. Formularze papierowe odwzorowują dokumenty prowadzone w systemie, co ułatwia późniejsze przeniesienie danych. Rozporządzenie wymaga, by wpisy papierowe były czytelne, prowadzone chronologicznie i opatrzone własnoręcznym podpisem (§ 4 ust. 1 i 5).
Pakiet awaryjny na oddziale
- wydrukowane formularze: karta zleceń, karta obserwacji, skierowania na badania, a na SOR karta segregacji medycznej, w zapasie na ustaloną liczbę dni,
- opaski identyfikacyjne i opis ręcznej, tymczasowej numeracji pacjentów,
- papierowa lista telefonów: laboratorium, pracownie, apteka, dyżurny informatyk, dyrekcja,
- jednostronicowa instrukcja „co robię w pierwszej godzinie”,
- wskazane miejsce przechowywania i osoba, która raz w miesiącu sprawdza kompletność.
Okresowy wydruk stanu oddziału
Formularz nie odtworzy tego, co było w systemie tuż przed awarią. Dlatego oddziały o najkrótszym dopuszczalnym przestoju powinny mieć okresowo aktualizowany wykaz pacjentów z bieżącymi zleceniami lekowymi, alergiami i zaplanowanymi badaniami, na przykład generowany raz na zmianę i drukowany albo zapisywany na stacji odizolowanej od sieci. Ma to swoją cenę: wydruk zawiera dane o zdrowiu, więc leży w zamknięciu, a poprzednia wersja jest niszczona. Bez niego w pierwszych godzinach przestoju zlecenia odtwarza się z pamięci personelu.
SOR, izba przyjęć i rejestracja
Pacjent dostaje numer tymczasowy z ręcznej księgi przyjęć i opaskę z tym numerem, nazwiskiem i datą urodzenia. Ten sam numer trafia na każde skierowanie i każdą probówkę. Plan powinien też opisywać, kto i w jakim trybie informuje dyspozytornię medyczną oraz sąsiednie szpitale o ograniczeniach, a także kto podejmuje decyzję o wstrzymaniu przyjęć planowych. Rejestracja poradni potrzebuje codziennego wydruku terminarza na najbliższe dni.
Laboratorium i diagnostyka obrazowa
Analizatory zwykle wykonują badania bez połączenia z LIS, ale zlecenie trzeba wprowadzić ręcznie, a wynik wydrukować lub przepisać. Wyniki krytyczne przekazuje się telefonicznie, z powtórzeniem przez odbierającego i adnotacją, kto je przyjął. W pracowni obrazowej badanie zostaje w pamięci aparatu, a lekarz ocenia je na konsoli. Trzeba wiedzieć, na ile badań wystarczy ta pamięć i jak aparat zachowuje się po jej zapełnieniu.
Oddziały, OIT, blok operacyjny i apteka
Zlecenia przepisane z wydruku na papierową kartę sprawdza druga osoba, bo przepisywanie jest głównym źródłem błędów w trybie awaryjnym. Na bloku operacyjnym decyzję o tym, które zabiegi się odbywają, podejmuje kierownictwo medyczne, a nie informatyk. Apteka wydaje leki na podstawie papierowych zapotrzebowań i prowadzi ręczną ewidencję, którą po powrocie systemu uzgadnia ze stanami magazynowymi.
Recepty, skierowania i zwolnienia wystawiane w czasie niedostępności systemów regulują odrębne przepisy, których tu nie omawiamy. Procedura awaryjna powinna je wskazywać, a ich aktualne brzmienie trzeba potwierdzić przy opracowywaniu planu.
Kto decyduje o przejściu w tryb awaryjny i kto za co odpowiada?
Decyzję o przejściu szpitala w tryb awaryjny powinien podejmować kierownik podmiotu albo wskazana w planie osoba dyżurna, która ma do tego pisemne umocowanie także w nocy i w święta. Plan powinien podawać mierzalne kryteria, na przykład niedostępność HIS dłuższą niż ustalona liczba minut bez prognozy naprawy, potwierdzone szyfrowanie plików albo decyzję działu IT o izolacji sieci. Bez takich kryteriów oddziały czekają na system, zamiast sięgnąć po formularze.
| Rola | Zadania w trybie awaryjnym | Co przygotowuje wcześniej |
|---|---|---|
| Kierownik podmiotu (dyrektor) | Ogłasza tryb awaryjny, decyduje o ograniczeniu przyjęć planowych, zatwierdza komunikaty | Zatwierdza plan i budżet, wyznacza zastępców z umocowaniem |
| Dyrektor ds. medycznych, lekarz dyżurny szpitala | Ustala priorytety kliniczne, decyduje o zabiegach i przekazaniu pacjentów | Określa dopuszczalne czasy przestoju procesów medycznych |
| Naczelna pielęgniarka, pielęgniarki oddziałowe | Uruchamiają pakiety awaryjne, pilnują kompletności dokumentacji papierowej | Utrzymują pakiety, szkolą każdą zmianę |
| Kierownik IT | Izoluje sieć, ocenia zasięg, prowadzi odtwarzanie, podaje prognozę o stałych porach | Kolejność odtwarzania, testy, dokumentacja dostępna poza siecią |
| Osoba odpowiedzialna za cyberbezpieczeństwo | Zgłasza incydent do CSIRT CeZ, zabezpiecza ślady | Procedury zgłoszeń, dane kontaktowe, dostęp do systemu S46 |
| Inspektor ochrony danych | Ocenia naruszenie ochrony danych i przygotowuje zgłoszenie do Prezesa UODO | Wzory zgłoszeń i zawiadomień |
| Dostawcy systemów i firma wspierająca IT | Odtwarzają aplikacje i integracje zgodnie z umową | Czasy reakcji i kontakty awaryjne zapisane w umowach |
Tryb awaryjny nie wstrzymuje biegu terminów. Podmiot kluczowy lub ważny przekazuje wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym w ciągu 24 godzin od wykrycia, a zgłoszenie w ciągu 72 godzin, do CSIRT CeZ przez system S46. Zgłoszenie naruszenia ochrony danych do Prezesa UODO w ciągu 72 godzin jest odrębnym obowiązkiem. Kanały zapasowe podaje strona Centrum e-Zdrowia, a całą ścieżkę opisuje tekst CSIRT CeZ i zgłaszanie incydentów. Przy zgłoszeniu zapytaj o wsparcie operacyjne: według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. zespół dysponuje „cyberkaretką”, czyli mobilnym centrum wsparcia z własnym zasilaniem i łącznością, które pozwala odtworzyć podstawowe usługi informatyczne, gdy placówka utraci dostęp do internetu, zasilania lub infrastruktury sieciowej.
Jak segmentacja sieci ogranicza zasięg ataku?
Segmentacja sprawia, że zaszyfrowanie komputerów w administracji nie oznacza automatycznie zaszyfrowania serwerów laboratorium i archiwum obrazów. Sieć szpitala dzieli się na strefy, między którymi ruch jest domyślnie zablokowany, a otwarte są tylko połączenia potrzebne do pracy. Art. 8 ust. 1 pkt 5 KSC wymaga stosowania środków zapobiegających i ograniczających wpływ incydentów, a segmentacja jest jednym z najskuteczniejszych.
Typowy podział w szpitalu obejmuje:
- stacje kliniczne i osobno stacje administracyjne,
- serwery aplikacyjne i bazy danych, rozdzielone według systemów,
- aparaturę medyczną, pogrupowaną według pracowni i producentów,
- strefę zarządzania: konsole wirtualizacji, macierze, system kopii zapasowych,
- dostęp zdalny dostawców, wpuszczany tylko do systemów, które serwisują,
- sieć dla pacjentów i gości, bez styku z siecią szpitalną.
Sam podział adresów nie wystarcza. Ransomware rozprzestrzenia się głównie przez przejęte konta uprzywilejowane, więc konto administratora domeny nie powinno służyć do logowania na stacjach roboczych, a serwery kopii zapasowych powinny działać poza domeną produkcyjną i mieć własne konta z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym. Aparatura na starych systemach operacyjnych wymaga osobnych stref i reguł, co opisujemy w artykule o bezpieczeństwie urządzeń medycznych.
Drugą funkcją segmentacji jest możliwość szybkiego odcięcia. Dział IT powinien mieć gotową listę reguł zapory i portów, których wyłączenie izoluje konkretną strefę, oraz wiedzieć, kto może to zrobić o trzeciej w nocy bez pytania o zgodę. Ruch między strefami trzeba monitorować, bo nietypowe połączenia są wczesnym sygnałem ataku. Taki nadzór zapewnia SOC 24/7.
Segmentacja kosztuje czas. Najpierw trzeba spisać przepływy między systemami (HL7 między HIS a LIS, DICOM między aparatami a PACS), bo każda pominięta reguła zatrzyma komuś pracę. W działającym szpitalu wdraża się ją etapami: strefa zarządzania i kopii, potem aparatura, na końcu stacje robocze. Projekt i utrzymanie reguł prowadzimy w ramach administracji siecią.
W jakiej kolejności odtwarzać systemy po ransomware?
Najpierw odtwarza się to, bez czego nie da się bezpiecznie uruchomić niczego innego, czyli czyste środowisko i usługi tożsamości, potem systemy procesów o najkrótszym dopuszczalnym przestoju, a na końcu administrację. Kolejność spisuje się przed atakiem.
- Zatrzymaj rozprzestrzenianie i ustal zasięg. Odtwarzanie do sieci, w której napastnik nadal ma dostęp, kończy się powtórnym szyfrowaniem. Równolegle zabezpiecz ślady potrzebne do analizy powłamaniowej.
- Przygotuj odizolowane środowisko odtworzeniowe. Osobna sieć, czyste hosty wirtualizacji, nowe hasła administracyjne.
- Zweryfikuj kopie. Ustal ostatni punkt przywracania sprzed szyfrowania i sprawdź, czy nie zawiera narzędzi napastnika.
- Odtwórz usługi tożsamości i usługi podstawowe. Katalog użytkowników, DNS, DHCP, a następnie zmiana haseł kont uprzywilejowanych i serwisowych.
- Uruchom HIS w zakresie ruchu chorych i zleceń. To odblokowuje przyjęcia i pracę oddziałów.
- Uruchom LIS wraz z interfejsami analizatorów.
- Uruchom RIS/PACS dla bieżących badań. Pełne archiwum obrazów może wracać w tle przez kolejne dni.
- Przywróć systemy apteki, bloku operacyjnego i pozostałych pracowni.
- Otwórz integracje zewnętrzne. Wymiana EDM, e-rejestracja, portal pacjenta.
- Przywróć administrację. Finanse, kadry, poczta.
Każdy system przed udostępnieniem wszystkim użytkownikom sprawdza użytkownik kluczowy z oddziału lub pracowni: czy widzi swoich pacjentów, czy zlecenia przechodzą, czy wyniki trafiają tam, gdzie powinny. Stacje robocze instaluje się od nowa z obrazu wzorcowego, bo czyszczenie trwa dłużej i daje mniejszą pewność. Ogólny schemat opisuje poradnik Disaster Recovery po ransomware.
Powrót z papieru do systemu
Po uruchomieniu HIS zaczyna się praca, o której plany najczęściej milczą: przeniesienie dokumentacji z okresu przestoju. Trzeba powiązać numery tymczasowe z rekordami pacjentów, wprowadzić przyjęcia, wypisy, zlecenia i wyniki, a papierowe oryginały uporządkować. Rozporządzenie nie pozwala prowadzić tego samego dokumentu jednocześnie w obu postaciach (§ 1 ust. 3). Ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia przewiduje natomiast digitalizację dokumentacji papierowej: osoba upoważniona przez placówkę potwierdza zgodność odwzorowania cyfrowego z dokumentem papierowym, opatrując je jednym z podpisów elektronicznych wskazanych w ustawie albo zaawansowaną pieczęcią elektroniczną, a powstały dokument jest równoważny oryginałowi (art. 13b ust. 2 i 3). Które dokumenty z przestoju będą przepisywane, które skanowane, a które pozostaną na papierze, trzeba ustalić w planie z inspektorem ochrony danych i prawnikiem. Potwierdzenia wymaga też tryb uzupełnienia danych zdarzeń medycznych przekazywanych do SIM.
Na ten etap potrzebni są dodatkowi ludzie, bo personel nie nadrobi zaległości po dyżurze. Plan wskazuje, kto wprowadza dane i kto je weryfikuje.
Dlaczego zapłata okupu nie jest planem ciągłości działania?
Zapłata okupu nie jest planem, bo nie skraca przestoju w przewidywalny sposób i nie zwalnia z żadnej pracy, którą szpital i tak musi wykonać. Wynika to z kilku praktycznych powodów:
- Narzędzie deszyfrujące, jeśli zostanie przekazane, działa wolno, a duże bazy danych bywają po odszyfrowaniu uszkodzone.
- Środowisko pozostaje przejęte. Konta, hasła i serwery trzeba odbudować tak samo jak przy odtwarzaniu z kopii.
- Dane skopiowane przed szyfrowaniem zostają u napastnika. Nie ma sposobu, żeby sprawdzić, czy je usunął.
- Obowiązki zgłoszenia incydentu do CSIRT CeZ i naruszenia ochrony danych do Prezesa UODO wynikają z samego zdarzenia, więc płatność ich nie znosi.
Plan ciągłości musi więc zakładać odtworzenie z własnych kopii, a pieniądze lepiej wydać wcześniej na kopie odporne na szyfrowanie i na ćwiczenia. Dopuszczalność samej płatności, zwłaszcza w podmiocie publicznym, wymaga osobnej analizy prawnej.
Jak ćwiczyć plan ciągłości działania szpitala?
Plan ćwiczy się na trzech poziomach: sztabowym, oddziałowym i technicznym, a każde ćwiczenie kończy się zapisem tego, co nie zadziałało. Ustawa wymaga testowania planów, ale nie podaje częstotliwości. Naszym zdaniem rozsądnym punktem wyjścia jest każde z trzech ćwiczeń raz w roku oraz powtórka po większej zmianie systemów.
- Ćwiczenie sztabowe trwa dwie do trzech godzin. Dyrekcja, kierownik IT, osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo i inspektor ochrony danych przechodzą scenariusz: sobota, godzina 2:00, HIS nie odpowiada, na ekranach żądanie okupu. Sprawdza się, kto ogłasza tryb awaryjny i skąd bierze numery telefonów.
- Ćwiczenie oddziałowe polega na tym, że wybrany oddział przez godzinę lub dwie pracuje na pakiecie awaryjnym przy działającym systemie. Wychodzą wtedy nieaktualne formularze i brakujące opaski.
- Test techniczny to odtworzenie wybranego systemu z kopii do odizolowanego środowiska z pomiarem czasu. Jego wynik jest jedyną wiarygodną wartością RTO.
Typowe błędy
- Plan i lista kontaktów istnieją tylko na serwerze plików, który został zaszyfrowany.
- Formularze awaryjne pochodzą sprzed kilku lat i nie odpowiadają obecnym dokumentom w systemie.
- Nikt poza dyrektorem nie ma umocowania do ogłoszenia trybu awaryjnego, a dyrektor jest na urlopie.
- Plan kończy się na uruchomieniu systemów i pomija uzupełnienie dokumentacji.
Co zrobić w tym tygodniu, a co w tym kwartale
W tym tygodniu wydrukuj aktualny plan i listę kontaktów awaryjnych, sprawdź, czy na SOR i OIT leżą formularze papierowe, i zapytaj dział IT, kiedy ostatnio odtworzono z kopii bazę HIS i ile to trwało. W tym kwartale przeprowadź analizę BIA, uzgodnij kryteria ogłoszenia trybu awaryjnego i wykonaj pierwsze ćwiczenie sztabowe. Podmioty objęte KSC powinny rozłożyć pozostałe prace tak, żeby przetestowany plan istniał przed 3 kwietnia 2027 r.
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Czy szpital może prowadzić dokumentację na papierze podczas awarii systemu?
Tak. Rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej dopuszcza postać papierową, gdy warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie dokumentacji elektronicznie (§ 1 ust. 2). Wpisy muszą być czytelne, chronologiczne i podpisane własnoręcznie.
Ile trwa przywracanie systemów szpitala po ataku ransomware?
Nie ma jednej wartości. Czas zależy od zasięgu szyfrowania, stanu kopii zapasowych i tego, czy kolejność odtwarzania była wcześniej przećwiczona. Wiarygodną liczbą dla konkretnej placówki jest wyłącznie wynik jej własnego testu odtworzenia.
Czy ransomware w szpitalu trzeba zgłosić do CSIRT CeZ?
Tak, jeżeli szpital jest podmiotem kluczowym lub ważnym, a incydent jest poważny: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Inne incydenty i zagrożenia można zgłaszać dobrowolnie. Odrębnie ocenia się obowiązek zgłoszenia naruszenia ochrony danych do Prezesa UODO.
Czy zapłacenie okupu przywróci dane szpitala?
Nie ma takiej gwarancji. Odszyfrowanie bywa niepełne i powolne, a środowisko i tak trzeba odbudować, bo napastnik może zachować dostęp. Skopiowane wcześniej dane pacjentów pozostają poza kontrolą szpitala niezależnie od płatności.
Jak często ćwiczyć procedury awaryjne w szpitalu?
Rekomendujemy co najmniej raz w roku ćwiczenie sztabowe, ćwiczenie na oddziale i techniczny test odtworzenia, każde z zapisem poprawek. Ustawa o KSC wymaga testowania planów, ale nie wskazuje częstotliwości.
Czy mała przychodnia też potrzebuje planu na wypadek ransomware?
Tak, w prostszej postaci: krótkiej procedury pracy bez systemu i sprawdzonej kopii zapasowej. Obowiązki z ustawy o KSC dotyczą podmiotów powyżej progów wielkości, więc mała przychodnia zwykle im nie podlega, ale wymóg zabezpieczenia dokumentacji przed utratą (§ 1 ust. 7 rozporządzenia) obowiązuje każdą placówkę.
Jak możemy pomóc
Zdalny Admin przygotowuje i testuje plany ciągłości działania razem z personelem placówki: prowadzimy analizę procesów krytycznych, projektujemy segmentację sieci, wdrażamy kopie zapasowe odporne na szyfrowanie i wykonujemy próbne odtworzenia z pomiarem czasu. Pracujemy z sieciami placówek medycznych, co pokazuje realizacja Wdrożenie NIS2 w sieci 30 placówek medycznych: SOC 24/7, szyfrowanie danych i VPN z MFA dla 72 lekarzy. Wycena indywidualna.
Jeżeli chcesz sprawdzić, ile naprawdę potrwałby przestój w Twoim szpitalu, napisz do nas. Zaczniemy od przeglądu obecnego planu i jednego testu odtworzenia.
