Bezpieczeństwo IT · CSIRT CEZ

CSIRT CeZ: co to jest i jak placówka medyczna zgłasza incydent

Zespół bezpieczeństwa Zdalny Admin·19 listopada 2026·20 min czytania

CSIRT CeZ to sektorowy zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego dla ochrony zdrowia, prowadzony przez Centrum e-Zdrowia. Placówka medyczna, która jest podmiotem kluczowym lub ważnym, zgłasza do niego incydent poważny w trzech krokach: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca. Poniżej opisujemy, kto musi zgłaszać, którymi kanałami, co wpisać do zgłoszenia i jak ułożyć procedurę wewnątrz placówki.

O CSIRT CeZ wielu dyrektorów słyszy dopiero wtedy, gdy przestaje działać system szpitalny albo gdy na skrzynkę trafia ostrzeżenie o podatności. To zły moment na czytanie przepisów, dlatego ten tekst porządkuje temat tak, żeby procedurę zgłoszenia dało się przygotować zawczasu. Stan prawny na listopad 2026 r.; tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Jeżeli wolisz przygotować procedurę i rejestr incydentów z kimś, kto zajmuje się tym na co dzień, zobacz nasz audyt NIS2 / KSC.

Co to jest CSIRT CeZ?

CSIRT CeZ to sektorowy zespół cyberbezpieczeństwa dla ochrony zdrowia, działający w Centrum e-Zdrowia (CeZ), czyli jednostce podległej ministrowi zdrowia, która prowadzi m.in. platformę P1. Zespół przyjmuje zgłoszenia o incydentach z placówek medycznych, pomaga w ich obsłudze, zbiera informacje o podatnościach i rozsyła ostrzeżenia. Centrum e-Zdrowia zapowiedziało jego uruchomienie 5 października 2023 r., a zespół działa od 1 grudnia 2023 r. Sam opisuje siebie jako drugi sektorowy CSIRT w Polsce i jedyny dedykowany sektorowi zdrowia.

Jego pozycję prawną zmieniła nowelizacja ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC) z 23 stycznia 2026 r., która obowiązuje od 3 kwietnia 2026 r. i wdraża dyrektywę NIS2. Zgodnie z art. 46 nowelizacji sektorowy zespół cyberbezpieczeństwa powołany na podstawie wcześniejszych przepisów stał się z dniem jej wejścia w życie „CSIRT sektorowym”. Ma to praktyczny skutek. W sektorach, w których taki zespół dopiero powstaje, podmioty zgłaszają incydenty przejściowo do CSIRT NASK, CSIRT GOV albo CSIRT MON. Tej reguły nie stosuje się tam, gdzie zespół sektorowy powołano przed 2025 r. (art. 44 ust. 3 nowelizacji), dlatego placówki ochrony zdrowia zgłaszają incydenty poważne do CSIRT CeZ. Ogólny obraz zmian znajdziesz w naszym wcześniejszym tekście o nowej ustawie KSC 2.0.

Zadania CSIRT sektorowego wylicza art. 44 ustawy o KSC. Część z nich zespół wykonuje zawsze, część może podejmować w uzgodnieniu z placówką.

Zadanie CSIRT CeZ Podstawa Co to oznacza dla placówki
Przyjmowanie wczesnych ostrzeżeń, zgłoszeń i sprawozdań o incydentach poważnych art. 44 ust. 1 pkt 1 To adresat Twoich zgłoszeń. CSIRT sektorowy przekazuje je dalej do właściwego CSIRT poziomu krajowego w ciągu 8 godzin (art. 44 ust. 1a).
Przyjmowanie zgłoszeń o potencjalnych zdarzeniach dla cyberbezpieczeństwa art. 44 ust. 1 pkt 2 Możesz zgłosić także atak, który udało się zatrzymać.
Reagowanie na incydenty art. 44 ust. 1 pkt 3 W trakcie incydentu po drugiej stronie jest zespół, który zna realia ochrony zdrowia.
Gromadzenie informacji o podatnościach i cyberzagrożeniach, wymiana dobrych praktyk, ćwiczenia i szkolenia art. 44 ust. 1 pkt 4–5 Źródło ostrzeżeń, rekomendacji i szkoleń dla personelu.
Działania techniczne przy incydencie poważnym, koordynacja obsługi, wsparcie w wykonaniu obowiązków zgłoszeniowych art. 44 ust. 1b pkt 2–4 Zespół może pomóc w uzgodnieniu z placówką. Odpowiedzialność za systemy zostaje po Twojej stronie.
Ocena bezpieczeństwa i wykrywanie podatności w systemach dostępnych z internetu art. 44 ust. 1b pkt 6 Możesz otrzymać informację o podatnej usłudze w swojej sieci, zanim wykorzysta ją napastnik.
Wsparcie w monitorowaniu sieci i systemów, na wniosek podmiotu art. 44 ust. 1b pkt 7 To możliwość, a nie gwarancja. Własnego monitoringu nie zastępuje.

Ile incydentów w ochronie zdrowia obsługuje CSIRT CeZ?

Według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. zespół obsłużył w sektorze ochrony zdrowia 1 441 incydentów w 2025 r. oraz 1 379 do końca września 2026 r. W 2022 r. było ich 251, co oznacza niemal sześciokrotny wzrost w ciągu trzech lat. Centrum e-Zdrowia podkreśla, że rośnie także skuteczność wykrywania, więc te liczby mówią zarówno o aktywności napastników, jak i o tym, że sektor więcej widzi.

Najczęstsze zdarzenia w 2025 r. Liczba Co z tego wynika dla placówki
Oszustwa komputerowe, w tym phishing 580 Szkolenia z rozpoznawania fałszywych wiadomości, logowanie wieloskładnikowe do poczty i zdalnego dostępu, prosty sposób zgłaszania podejrzanych e-maili.
Podatne usługi 344 Inwentaryzacja usług wystawionych do internetu, regularne skanowanie, terminy na instalację poprawek.
Wycieki poświadczeń 148 Unikalne hasła, menedżer haseł, wymuszona zmiana hasła po wycieku, logowanie wieloskładnikowe.
Szkodliwe oprogramowanie 146 Ochrona stacji roboczych, segmentacja sieci, kopie zapasowe odporne na zaszyfrowanie.

Oszustwa komputerowe i podatne usługi odpowiadały łącznie za około 64% obsłużonych zdarzeń. Dla osoby planującej budżet to użyteczna wskazówka: blisko dwie trzecie problemu adresują działania mało widowiskowe, czyli szkolenia personelu, logowanie wieloskładnikowe oraz porządek w aktualizacjach i w usługach dostępnych z internetu. Publiczne adresy placówki można sprawdzać w sposób ciągły, na przykład skanerem podatności, zamiast czekać na informację z zewnątrz.

Z tego samego wystąpienia pochodzą wyniki badania CSIRT CeZ z przełomu 2025 i 2026 r.: ponad 28% badanych jednostek nie miało opublikowanej polityki bezpieczeństwa, a około 29% dyrektorów nie prowadziło regularnych przeglądów oceny ryzyka. Oba elementy należą do obowiązków podmiotu kluczowego i ważnego, a odpowiada za nie kierownik podmiotu.

Kto ma obowiązek zgłaszać incydenty do CSIRT CeZ?

Obowiązek zgłaszania incydentów poważnych do CSIRT CeZ mają podmioty kluczowe i podmioty ważne z sektora ochrony zdrowia, a nie każda placówka medyczna. W uproszczeniu chodzi o podmioty lecznicze, które co najmniej spełniają kryteria średniego przedsiębiorstwa, oraz o podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami (na przykład SPZOZ), które zatrudniają co najmniej 50 osób: od 50 do 249 osób to podmiot ważny, od 250 osób podmiot kluczowy (art. 5 ust. 8). Mniejsze przychodnie co do zasady pozostają poza ustawą, a praktyka zawodowa lekarza nie jest „podmiotem leczniczym” z załącznika nr 1. Klasyfikację szpitali omawiamy w artykule NIS2 dla szpitali, a mniejszych placówek w tekście o tym, czy przychodnia, gabinet lub laboratorium podlega NIS2. Wstępną odpowiedź dla swojej placówki uzyskasz w bezpłatnej ankiecie Kompas Regulacyjny.

Od kiedy obowiązuje nowy tryb zgłoszeń

Przepisy o incydentach (art. 11–12b) znajdują się w rozdziale 3 ustawy. Podmioty, które spełniały przesłanki 3 kwietnia 2026 r., mają na wykonanie obowiązków z tego rozdziału 12 miesięcy, czyli do 3 kwietnia 2027 r. (art. 33 ust. 1 nowelizacji). Dla dawnych operatorów usług kluczowych nowelizacja przewidziała osobny, sześciomiesięczny termin przejścia na nowy tryb zgłoszeń (art. 33 ust. 4). Od 12 czerwca 2026 r. podmioty wpisane do wykazu podmiotów kluczowych i ważnych mogą korzystać z systemu S46, przez który składa się zgłoszenia.

Okresu przejściowego nie radzimy traktować jako czasu, w którym incydentów się nie zgłasza. Centrum e-Zdrowia w komunikacie z 1 października 2026 r. przypomina o 24 godzinach od wykrycia, a procedura, której nikt nie przećwiczył, w dniu ataku nie zadziała. Jak dokładnie stosować przepisy przejściowe do Twojej placówki, trzeba potwierdzić indywidualnie; pomagamy w tym w ramach audytu.

Wyjątek dla podmiotów publicznych w rozumieniu ustawy

Art. 12c wyłącza wobec „podmiotu ważnego będącego podmiotem publicznym” przepisy o wczesnym ostrzeżeniu, sprawozdaniu okresowym, sprawozdaniu z postępu i sprawozdaniu końcowym. Zostaje zgłoszenie incydentu poważnego. „Podmiot publiczny” ma jednak w ustawie o KSC wąskie znaczenie: to podmiot z sektora „podmioty publiczne” w załącznikach do ustawy. Szpital objęty ustawą przez sektor ochrony zdrowia powinien przygotować pełny tryb zgłoszeń, a ewentualne zastosowanie art. 12c potwierdzić indywidualnie.

Placówki spoza ustawy

Przychodnia, która nie jest podmiotem kluczowym ani ważnym, nie ma ustawowego obowiązku zgłoszenia do CSIRT CeZ. Nadal obowiązuje ją RODO, w tym zgłoszenie naruszenia ochrony danych Prezesowi UODO, oraz wymagania rozporządzenia o dokumentacji medycznej. CeZ wskazuje ponadto, że podmioty z sektora zdrowia mogą przekazywać zespołowi informacje o incydentach, zagrożeniach i podatnościach.

Co to jest incydent poważny w placówce medycznej?

Incydent poważny to incydent, który powoduje lub może spowodować poważne obniżenie jakości lub przerwanie ciągłości świadczenia usługi, straty finansowe dla podmiotu albo poważną szkodę materialną lub niematerialną u innych osób (art. 2 pkt 7 ustawy o KSC). Sam „incydent” to każde zdarzenie, które ma lub może mieć niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo systemów informacyjnych. Tryb 24 i 72 godzin dotyczy tylko incydentów poważnych, ale obsługę, w tym rejestrowanie, placówka zapewnia dla wszystkich incydentów (art. 11 ust. 1 pkt 1).

Klasyfikacja należy do placówki: art. 11 ust. 1 pkt 3 wymaga, żeby podmiot sam ocenił incydent na podstawie progów uznania incydentu za poważny. Progi określa rozporządzenie Rady Ministrów wydawane na podstawie art. 11 ust. 4. Odnoszą się one m.in. do liczby użytkowników, których dotyczy zakłócenie, czasu oddziaływania incydentu i zasięgu geograficznego. Nowelizacja utrzymała w mocy dotychczasowe rozporządzenie do czasu wydania nowego, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od jej wejścia w życie (art. 32 nowelizacji). Z tego powodu nie podajemy tu liczb. Aktualne progi sprawdź na stronach CSIRT CeZ w dniu, w którym aktualizujesz procedurę.

Jako przykłady incydentów poważnych w ochronie zdrowia CeZ podaje ataki ransomware blokujące dostęp do systemów szpitalnych, masowe wycieki danych medycznych oraz zainfekowanie systemów rejestracji pacjentów złośliwym oprogramowaniem. W codziennej pracy przydaje się krótka lista pytań, które zespół zadaje sobie przy każdym zdarzeniu.

Zdarzenie Pytania przy klasyfikacji Rozsądna pierwsza decyzja
Zaszyfrowane serwery systemu szpitalnego, oddziały pracują na papierze Które usługi stanęły? Ilu pacjentów to dotyczy? Jak długo potrwa przerwa? Traktuj zdarzenie jak incydent poważny i wyślij wczesne ostrzeżenie. Progi potwierdzisz w trakcie obsługi.
Przejęte konto pocztowe lekarza, z którego rozesłano phishing Czy napastnik miał dostęp do danych pacjentów lub innych systemów? Czy to samo hasło działało w VPN? Obsłuż i zarejestruj incydent. Zgłoszenie zależy od skutków. Równolegle przeprowadź ocenę pod kątem RODO.
E-rejestracja niedostępna po ataku przeciążeniowym (DDoS) Jak długo trwała przerwa? Ilu pacjentów nie mogło się zapisać? Czy działał kanał telefoniczny? Porównaj skutki z progami czasu i liczby użytkowników.
Podatna usługa zdalnego dostępu wykryta podczas skanowania, bez śladów włamania Czy w logach widać próby użycia podatności? To podatność, a nie incydent. Usuń ją i rozważ zgłoszenie dobrowolne.
Wyciek bazy wyników badań u podwykonawcy Czyje to dane i ile rekordów? Czy zdarzenie wpływa na udzielanie świadczeń? Ocena pod kątem RODO jest konieczna. Zgłoszenie do CSIRT CeZ zależy od skali szkody i wpływu na usługę.

W razie wątpliwości bezpieczniej jest wysłać wczesne ostrzeżenie. Jeżeli analiza wykaże fałszywy alarm, CSIRT CeZ informuje zgłaszającego o wyniku i zamyka zgłoszenie.

Ile czasu ma placówka na zgłoszenie incydentu do CSIRT CeZ?

Placówka ma 24 godziny od wykrycia incydentu poważnego na wczesne ostrzeżenie, 72 godziny od wykrycia na zgłoszenie incydentu oraz miesiąc od dnia zgłoszenia na sprawozdanie końcowe (art. 11 ust. 1 pkt 4–4c). Oba pierwsze terminy przepis poprzedza słowem „niezwłocznie”, więc 24 i 72 godziny to granica, a nie zalecany moment wysyłki.

Dokument Termin Podstawa Uwagi
Wczesne ostrzeżenie niezwłocznie, nie później niż 24 godziny od wykrycia art. 11 ust. 1 pkt 4 Krótka informacja. Można dołączyć wniosek o wytyczne lub wsparcie techniczne.
Zgłoszenie incydentu poważnego niezwłocznie, nie później niż 72 godziny od wykrycia art. 11 ust. 1 pkt 4a Informacje znane w chwili zgłoszenia, uzupełniane w trakcie obsługi (art. 12 ust. 5).
Sprawozdanie okresowe na wniosek CSIRT sektorowego art. 11 ust. 1 pkt 4b Termin wynika z wniosku.
Sprawozdanie końcowe nie później niż miesiąc od dnia zgłoszenia art. 11 ust. 1 pkt 4c, art. 12a Zamyka sprawę pełnym opisem.
Sprawozdanie z postępu obsługi gdy obsługa nie zakończyła się w terminie sprawozdania końcowego art. 12b Sprawozdanie końcowe składa się wtedy w ciągu miesiąca od zakończenia obsługi.

Przykład: jak biegną zegary

W piątek o 22:10 pielęgniarka zgłasza dyżurnemu informatykowi, że stacje na oddziale wyświetlają żądanie okupu. O 22:40 informatyk potwierdza zaszyfrowanie serwera plików i wpisuje tę godzinę do rejestru incydentów jako moment wykrycia.

  • Wczesne ostrzeżenie musi wyjść najpóźniej w sobotę o 22:40. Rozsądnie jest wysłać je jeszcze w nocy z piątku na sobotę, razem z wnioskiem o wytyczne.
  • Zgłoszenie incydentu poważnego trzeba złożyć najpóźniej w poniedziałek o 22:40.
  • Sprawozdanie końcowe należy przekazać w ciągu miesiąca od dnia złożenia zgłoszenia. Jeżeli odtwarzanie systemów nadal trwa, w tym terminie składa się sprawozdanie z postępu, a końcowe w ciągu miesiąca od zakończenia obsługi.

Terminy są liczone w godzinach, a art. 11 nie robi wyjątku dla nocy, weekendów i świąt. Nowelizacja nie definiuje „momentu wykrycia”, dlatego opisz go w procedurze i zapisuj godzinę w rejestrze incydentów. Gdy masz wątpliwość, który moment przyjąć, licz od wcześniejszego. Jeśli do wczesnego ostrzeżenia dołączysz wniosek o wytyczne lub wsparcie, CSIRT sektorowy ma na odpowiedź nie więcej niż 24 godziny (art. 12 ust. 2).

Jak zgłosić incydent do CSIRT CeZ krok po kroku

Zgłoszenie incydentu do CSIRT CeZ składa się przez system S46, czyli system teleinformatyczny z art. 46 ust. 1 ustawy o KSC, z którego placówka zaczyna korzystać po wpisie do wykazu (art. 9 ust. 1 pkt 4, art. 11 ust. 2). Na wypadek braku możliwości użycia S46 każdy CSIRT określa sposób zastępczy (art. 31). CeZ w komunikacie o sposobie zgłaszania incydentów wskazuje taką kolejność kanałów:

  1. system S46, jeżeli placówka może z niego korzystać;
  2. dedykowany formularz kontaktowy CSIRT CeZ;
  3. gdy formularz jest niedostępny albo nie przyszło potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia: e-mail [email protected] lub telefon +48 573 205 962.

Wpływ zgłoszenia e-mailowego jest potwierdzany automatycznie wiadomością zwrotną. Komunikat CeZ pochodzi z marca 2025 r., czyli sprzed nowelizacji, i wspomina jeszcze o równoległym zgłoszeniu do CSIRT poziomu krajowego. Po zmianie przepisów adresatem jest CSIRT sektorowy, który sam przekazuje zgłoszenie dalej. Aktualne kanały potwierdź na cez.gov.pl w zakładce CSIRT i zapisz je w procedurze także na papierze, bo w dniu ataku poczta i intranet mogą nie działać.

Samo wysłanie formularza jest ostatnim ogniwem dłuższego łańcucha. W dobrze ułożonej placówce wygląda on tak:

  1. Przyjęcie sygnału. Pracownik zgłasza zdarzenie na jeden, znany wszystkim numer lub adres. Osoba przyjmująca zapisuje godzinę, dane zgłaszającego i objawy.
  2. Wstępne potwierdzenie. Dyżurny informatyk albo zewnętrzny zespół monitorujący sprawdza, czy to awaria, czy incydent bezpieczeństwa, i zapisuje moment wykrycia.
  3. Powiadomienie osoby kontaktowej i kierownika podmiotu. Od tej chwili decyzje zapadają w ustalonym składzie i są zapisywane.
  4. Klasyfikacja. Zespół porównuje skutki z progami i dokumentuje decyzję, także wtedy, gdy uznaje incydent za zwykły.
  5. Wczesne ostrzeżenie. Trafia do S46 lub kanałem zastępczym, z wnioskiem o wytyczne, jeśli placówka ich potrzebuje.
  6. Ocena naruszenia ochrony danych. Inspektor ochrony danych równolegle sprawdza, czy zdarzenie wymaga zgłoszenia do UODO.
  7. Zgłoszenie incydentu poważnego. Najpóźniej w 72. godzinie, potem uzupełnienia i odpowiedzi na pytania CSIRT.
  8. Sprawozdanie końcowe i przegląd po incydencie. Zespół ustala, co zmienia w zabezpieczeniach i w samej procedurze.

Jak te kroki wpisują się w pierwsze godziny kryzysu, razem z izolacją sieci i pracą oddziałów na papierze, pokazujemy w tekście o tym, jak przebiega atak hakerski na szpital godzina po godzinie.

Co zawiera zgłoszenie incydentu do CSIRT CeZ?

Zakres informacji określają art. 12 i 12a ustawy o KSC: wczesne ostrzeżenie zawiera dane identyfikacyjne i podstawowe fakty o czasie zdarzenia, zgłoszenie opisuje wpływ, przyczyny i podjęte działania, a sprawozdanie końcowe zamyka sprawę pełnym opisem. Najwięcej czasu oszczędza przygotowanie stałych danych zawczasu.

Wczesne ostrzeżenie (art. 12 ust. 1)

  • dane podmiotu zgłaszającego: firma, numer z właściwego rejestru, siedziba i adres;
  • imię i nazwisko, służbowy numer telefonu i służbowy adres e-mail osoby dokonującej zgłoszenia;
  • te same dane osoby uprawnionej do składania wyjaśnień;
  • moment wystąpienia i wykrycia incydentu poważnego oraz czas jego trwania;
  • wskazanie, czy incydent wywołało działanie bezprawne lub działanie w złej wierze, jeżeli da się to ocenić;
  • informacja, czy incydent dotyczy innych państw członkowskich Unii Europejskiej.

Do ostrzeżenia można dołączyć wniosek o wytyczne dotyczące środków ograniczających skutki incydentu albo o dodatkowe wsparcie techniczne. Jeżeli incydent ma znamiona przestępstwa, CSIRT przekazuje także informacje o sposobie zgłoszenia go organom ścigania (art. 12 ust. 2).

Zgłoszenie incydentu poważnego (art. 12 ust. 3)

  • opis wpływu na świadczenie usługi: której usługi dotyczy incydent, na ilu użytkowników wpłynął, jaki ma zasięg geograficzny i czy wpływa na usługi innych podmiotów;
  • opis przyczyn incydentu, jego przebiegu i prawdopodobnych skutków dla systemów informacyjnych lub usług;
  • informacje o podjętych działaniach zapobiegawczych;
  • informacje o podjętych działaniach naprawczych;
  • aktualizacja danych z wczesnego ostrzeżenia, jeżeli się zmieniły.

Przekazujesz informacje znane w chwili zgłoszenia i uzupełniasz je w trakcie obsługi, więc z wysyłką nie czeka się na wynik analizy powłamaniowej. W szpitalu naturalnym odpowiednikiem „użytkowników usługi” są pacjenci, którym nie udzielono świadczenia albo udzielono go z opóźnieniem. Dlatego rejestracja i izba przyjęć powinny od pierwszej godziny liczyć przesunięte wizyty i odesłanych pacjentów.

Sprawozdanie końcowe (art. 12a)

  • szczegółowy opis incydentu poważnego, w tym spowodowane zakłócenia i szkody;
  • rodzaj zagrożenia lub przyczyna, która prawdopodobnie była źródłem incydentu;
  • zastosowane i wdrażane środki ograniczające ryzyko;
  • transgraniczne skutki incydentu, jeżeli wystąpiły.

Zgłoszenie może wymagać przekazania informacji objętych tajemnicą prawnie chronioną. Ustawa pozwala je przekazać w niezbędnym zakresie, gdy jest to konieczne do realizacji zadań CSIRT, i każe je oznaczyć (art. 12 ust. 6 i 8). Zgłoszenie opisuje incydent i systemy, a nie leczenie konkretnych osób. Dane pacjentów przekazuj tylko wtedy, gdy są niezbędne do obsługi incydentu, po uzgodnieniu z inspektorem ochrony danych.

Jak ułożyć wewnętrzną procedurę zgłaszania incydentów

Ustawa wymaga wyznaczenia co najmniej dwóch osób odpowiedzialnych za kontakty z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa (art. 9 ust. 1 pkt 1; mikro- i mały przedsiębiorca może wyznaczyć jedną) oraz powołania wewnętrznych struktur odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo albo zawarcia umowy z dostawcą usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa (art. 14). Za wykonanie obowiązków z art. 9–12b odpowiada kierownik podmiotu, także wtedy, gdy powierzył je innej osobie (art. 8c). Osoba, która ma realizować zadania z art. 11, przedstawia wcześniej informację z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności za przestępstwa przeciwko ochronie informacji (art. 8f).

Rola Zadanie w procedurze Typowy błąd
Każdy pracownik Zgłasza podejrzane zdarzenie na jeden numer lub adres. Czeka do rana albo próbuje naprawić problem sam.
Dyżurny informatyk lub zespół monitorujący Potwierdza zdarzenie, zapisuje moment wykrycia, zabezpiecza logi. Restartuje serwer i traci ślady.
Osoby kontaktowe (co najmniej dwie) Mają dostęp do S46, przygotowują i wysyłają ostrzeżenie oraz zgłoszenie. Dostęp ma jedna osoba, która jest akurat na urlopie.
Kierownik podmiotu Zatwierdza klasyfikację, decyduje o zasobach, odpowiada za terminy. Dowiaduje się o incydencie po weekendzie.
Inspektor ochrony danych Ocenia naruszenie ochrony danych i prowadzi zgłoszenie do UODO. Nie dostaje informacji, bo „to sprawa informatyków”.
Dostawca systemu (HIS, LIS, RIS/PACS) Dostarcza logi i informacje o przyczynie po swojej stronie. Umowa nie określa czasu reakcji ani obowiązku informowania o incydencie.

Teczka zgłoszeniowa przygotowana zawczasu

  • dane rejestrowe placówki i dane osób kontaktowych wpisane do gotowego szablonu;
  • lista usług, czyli komórek organizacyjnych i systemów, z przybliżoną liczbą pacjentów na dobę, żeby od razu opisać wpływ;
  • wydrukowane kanały zgłoszeń i numery telefonów: CSIRT CeZ, dostawcy, osoby decyzyjne;
  • kryteria klasyfikacji z odwołaniem do aktualnych progów;
  • wzór wpisu do rejestru incydentów z polami na godziny i decyzje;
  • zapasowy sposób dostępu do S46 i do poczty spoza sieci placówki, na przykład służbowy laptop z własnym dostępem do internetu, przechowywany poza domeną.

Typowe błędy

  • Czekanie z wczesnym ostrzeżeniem na pełną wiedzę. Ostrzeżenie zawiera kilka podstawowych faktów i ma wyjść szybko.
  • Brak zapisu godziny wykrycia, przez co nie da się wykazać dotrzymania terminu.
  • Jedno konto w S46, przypisane do osoby, która odeszła z pracy.
  • Zgłoszenie tylko do UODO albo tylko do CSIRT CeZ, mimo że zdarzenie wymagało obu.
  • Procedura zapisana wyłącznie na serwerze, który właśnie został zaszyfrowany.
  • Brak upoważnienia na noc i weekend: nikt nie może wysłać ostrzeżenia bez dyrektora, a dyrektor jest nieosiągalny.

Czy zgłoszenie do CSIRT CeZ zastępuje zgłoszenie do UODO?

Nie. Zgłoszenie incydentu poważnego do CSIRT CeZ na podstawie ustawy o KSC i zgłoszenie naruszenia ochrony danych osobowych Prezesowi UODO na podstawie RODO to dwa odrębne obowiązki, a jedno zdarzenie może uruchomić oba. Różnią się adresatem, przesłanką i treścią.

Element Ustawa o KSC RODO
Adresat CSIRT CeZ Prezes UODO
Kogo dotyczy podmiot kluczowy lub podmiot ważny administrator danych osobowych, także mała przychodnia i gabinet
Co uruchamia obowiązek incydent poważny: wpływ na usługę, straty, poważna szkoda naruszenie ochrony danych osobowych
Terminy 24 godziny na wczesne ostrzeżenie, 72 godziny na zgłoszenie, miesiąc na sprawozdanie końcowe 72 godziny (art. 33)
Informowanie osób użytkownicy usług, gdy incydent poważny niekorzystnie wpływa na ich świadczenie (art. 11 ust. 2b) osoby, których dane dotyczą, gdy ryzyko jest wysokie (art. 34)
Kto prowadzi sprawę w placówce osoby kontaktowe wyznaczone na podstawie ustawy administrator z udziałem inspektora ochrony danych

Różnicę dobrze pokazują trzy sytuacje. Zaszyfrowanie systemu szpitalnego z danymi pacjentów zwykle wymaga przejścia obu ścieżek, bo usługa stoi, a naruszona została co najmniej dostępność danych osobowych. Wysłanie wyników badań do niewłaściwego pacjenta to sprawa do oceny pod kątem RODO, a zazwyczaj nie incydent poważny w rozumieniu ustawy o KSC. Długa niedostępność e-rejestracji po ataku przeciążeniowym może przekroczyć progi z ustawy o KSC, choć nikt nie uzyskał dostępu do danych. W każdym z tych przypadków decyzję podejmuje placówka po własnej ocenie i ją dokumentuje. Błędy popełniane przy zgłoszeniach do UODO opisujemy w tekście o RODO w przychodni.

Ostrzeżenia CSIRT CeZ i zgłoszenia dobrowolne

Ostrzeżenia CSIRT CeZ to wiadomości o podatnościach, zaleceniach i kampaniach phishingowych, rozsyłane do placówek z adresu [email protected]. Zalecenia i informacje o zagrożeniach zespół publikuje też na cez.gov.pl w zakładce CSIRT. Według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. od początku 2026 r. zespół wysłał 117 ostrzeżeń i opisał 285 podatności wraz z rekomendacjami działań.

Ostrzeżenie ma wartość tylko wtedy, gdy ktoś je przeczyta i podejmie decyzję. Wystarczy prosty obieg:

  1. Dodaj adres ostrzeżeń do zaufanych nadawców i kieruj wiadomości na skrzynkę grupową, którą czytają co najmniej dwie osoby.
  2. W ciągu jednego dnia roboczego ustal, czy placówka ma system lub usługę, której ostrzeżenie dotyczy. Bez aktualnej inwentaryzacji nie da się na to odpowiedzieć.
  3. Jeżeli tak, wyznacz osobę odpowiedzialną i termin: poprawka, zmiana konfiguracji albo czasowe odcięcie usługi od internetu.
  4. Zapisz decyzję w rejestrze, także wtedy, gdy brzmi „nie dotyczy”. To dowód, że placówka zbiera informacje o zagrożeniach i podatnościach, czego wymaga art. 8 ust. 1 pkt 3.
  5. Przy kampaniach phishingowych przekaż krótką informację personelowi, najlepiej z przykładem wiadomości.

Jedna uwaga praktyczna: pod nadawcę ostrzeżeń też można się podszyć. Sprawdzaj domenę nadawcy, a poprawki pobieraj ze strony producenta, a nie z linku w wiadomości.

Druga strona tej wymiany to zgłoszenia dobrowolne. Art. 13 pozwala przekazywać do CSIRT informacje o innych incydentach, cyberzagrożeniach, wynikach szacowania ryzyka, podatnościach, potencjalnych zdarzeniach dla cyberbezpieczeństwa i wykorzystywanych technologiach. Przykład: rejestratorka otrzymuje e-mail podszywający się pod dostawcę systemu z prośbą o „aktualizację certyfikatu”, nikt nie klika, a informatyk blokuje domenę. Obowiązku zgłoszenia nie ma, ale podobna wiadomość mogła trafić do innych placówek, a zgłoszenie pozwala zespołowi ostrzec sektor. Sprawy niezwiązane z incydentami kieruje się na adres [email protected].

Jakiego wsparcia CSIRT CeZ udziela placówkom?

CSIRT CeZ wspiera placówki w obsłudze incydentów, szkoli personel, wykrywa podatności w ich infrastrukturze i w razie potrzeby użycza specjalistycznego sprzętu. Według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. od początku 2026 r. eksperci zespołu przeszkolili blisko 2 tys. osób oraz wykryli 70 podatności w infrastrukturze podmiotów sektora zdrowia i pomogli je usunąć.

W 2025 r. zespół otrzymał 13 mln zł z Krajowego Planu Odbudowy. Jednym z efektów jest „cyberkaretka”: mobilne centrum wsparcia z autonomicznym zasilaniem, łącznością satelitarną i 5G oraz infrastrukturą teleinformatyczną. Pozwala ono odtworzyć podstawowe usługi informatyczne, gdy placówka utraci dostęp do internetu, zasilania lub sieci. CSIRT CeZ przygotował także zalecenia bezpieczeństwa dla dostawców rozwiązań IT dla ochrony zdrowia. Obejmują one zarządzanie bezpieczeństwem, ochronę danych, architekturę systemów, zarządzanie dostępami oraz monitorowanie i reagowanie na incydenty. Jak wykorzystać je w umowie, opisujemy w tekście o tym, czego wymagać od dostawcy oprogramowania medycznego.

Uczciwie trzeba dodać, czego to wsparcie nie obejmuje. CSIRT sektorowy nie prowadzi za placówkę ciągłego monitorowania jej systemów (może w nim wspierać na wniosek), nie odtworzy danych z kopii, których placówka nie zrobiła, i nie zdejmuje odpowiedzialności z kierownika podmiotu. Ciągłe monitorowanie jest obowiązkiem samego podmiotu (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. g). Można je zorganizować własnymi siłami albo zlecić zewnętrznemu zespołowi SOC 24/7. Ustalenie przyczyny i zakresu włamania, potrzebne do sprawozdania końcowego, to z kolei zadanie dla analizy powłamaniowej.

FAQ: najczęściej zadawane pytania

CSIRT CeZ: co to jest?

CSIRT CeZ to sektorowy zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa dla ochrony zdrowia, prowadzony przez Centrum e-Zdrowia. Działa od 1 grudnia 2023 r. Przyjmuje zgłoszenia incydentów od podmiotów kluczowych i ważnych z sektora zdrowia, wspiera je w obsłudze incydentów i rozsyła ostrzeżenia o zagrożeniach.

Jak wygląda zgłoszenie incydentu do CSIRT CeZ?

Zgłoszenie składa się przez system S46. CeZ wskazuje też dedykowany formularz kontaktowy, a gdy jest niedostępny lub nie przyszło potwierdzenie, adres [email protected] i telefon +48 573 205 962. Aktualne kanały trzeba potwierdzić na cez.gov.pl w zakładce CSIRT.

W jakim terminie trzeba zgłosić incydent poważny w ochronie zdrowia?

Wczesne ostrzeżenie wysyła się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od wykrycia, a zgłoszenie incydentu poważnego nie później niż w ciągu 72 godzin od wykrycia. Sprawozdanie końcowe przekazuje się w ciągu miesiąca od dnia zgłoszenia. Jeśli obsługa incydentu jeszcze trwa, w tym terminie składa się sprawozdanie z postępu.

Czy mała przychodnia musi zgłaszać incydenty do CSIRT CeZ?

Ustawowy obowiązek dotyczy podmiotów kluczowych i ważnych, a przychodnia poniżej progów wielkości co do zasady nimi nie jest. Taka placówka nadal podlega RODO i w razie naruszenia ochrony danych zgłasza je Prezesowi UODO. Informacje o incydentach i zagrożeniach może przekazać do CSIRT CeZ dobrowolnie.

Czy zgłoszenie do CSIRT CeZ zastępuje zgłoszenie naruszenia do UODO?

Nie. To dwa odrębne obowiązki wynikające z różnych przepisów: ustawy o KSC i RODO. Jeden atak, na przykład zaszyfrowanie systemu z danymi pacjentów, może wymagać obu zgłoszeń, każdego w swoim terminie i do innego adresata.

Co grozi za brak zgłoszenia incydentu poważnego do CSIRT?

Niewykonanie obowiązków zgłoszeniowych z art. 11 jest zagrożone karą pieniężną dla podmiotu (art. 73), a karze może podlegać także kierownik podmiotu (art. 73a). Górne granice to 10 mln euro lub 2% przychodów dla podmiotu kluczowego i 7 mln euro lub 1,4% przychodów dla podmiotu ważnego. Kary mogą być nakładane po raz pierwszy po 3 kwietnia 2028 r.

Jak działają ostrzeżenia CSIRT CeZ?

Zespół wysyła ostrzeżenia o podatnościach, zaleceniach i kampaniach phishingowych z adresu [email protected] oraz publikuje informacje na cez.gov.pl. Placówka powinna kierować je na skrzynkę czytaną przez co najmniej dwie osoby i dla każdego ostrzeżenia zapisać decyzję: dotyczy nas lub nie, kto i do kiedy reaguje.

Czy CSIRT CeZ pomoże odtworzyć systemy po ataku?

CSIRT CeZ może udzielić wytycznych i wsparcia technicznego oraz koordynować obsługę incydentu. Dysponuje też mobilnym centrum wsparcia, tzw. cyberkaretką, które pozwala odtworzyć podstawowe usługi informatyczne po utracie internetu, zasilania lub sieci. Nie zastąpi to własnych kopii zapasowych i planu odtwarzania, za które odpowiada placówka.

Jak możemy pomóc

Zdalny Admin pracuje z placówkami medycznymi nad tym, żeby zgłoszenie do CSIRT CeZ było czynnością wykonywaną według gotowej instrukcji, a nie improwizacją o trzeciej nad ranem. Ustalamy status placówki w ustawie o KSC, przygotowujemy procedurę obsługi i klasyfikacji incydentów, rejestr incydentów i teczkę zgłoszeniową, a potem sprawdzamy całość w ćwiczeniu z udziałem dyrekcji. W modelu vCISO możemy pełnić rolę zewnętrznego szefa bezpieczeństwa, który pilnuje terminów i przygotowuje treść zgłoszeń razem z Twoim zespołem.

Napisz, na jakim etapie jesteś: przed wpisem do wykazu, w trakcie wdrożenia czy po pierwszym incydencie. Zakres i wycena są ustalane indywidualnie. Skontaktuj się z nami w sprawie audytu i procedury zgłaszania incydentów.