
Atak hakerski na szpital rozstrzyga się w pierwszych godzinach: trzeba potwierdzić zdarzenie, odciąć zainfekowane części sieci, przełączyć oddziały na procedury awaryjne i zabezpieczyć ślady, zanim ktokolwiek zacznie cokolwiek naprawiać. Równolegle biegną terminy zgłoszeń: 24 i 72 godziny do CSIRT CeZ oraz 72 godziny do Prezesa UODO. Ten tekst pokazuje przebieg takiego zdarzenia godzina po godzinie i wskazuje, co da się przygotować wcześniej.
Polskie szpitale były w ostatnich latach celem ataków z użyciem oprogramowania szyfrującego, a atak hakerski na szpital różni się od ataku na firmę jednym: nie można zamknąć drzwi i wysłać ludzi do domu. Pacjenci leżą na oddziałach, a izba przyjęć pracuje. Opisujemy scenariusz modelowy, złożony z typowych elementów takich zdarzeń; nie jest to relacja z konkretnej placówki. Stan prawny na listopad 2026 r.; tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Jeżeli incydent właśnie trwa i potrzebujesz zespołu, który zabezpieczy ślady i ustali przyczynę, zobacz naszą analizę powłamaniową.
Jak zaczyna się atak hakerski na szpital, zanim ktokolwiek go zauważy
Żądanie okupu na ekranach jest zwykle ostatnim etapem ataku, a nie pierwszym. Według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. najczęstszymi zdarzeniami w ochronie zdrowia w 2025 r. były oszustwa komputerowe, w tym phishing (580 przypadków), podatne usługi (344) i wycieki poświadczeń (148). To zarazem trzy typowe drogi, którymi napastnik dostaje się do sieci placówki. Centrum e-Zdrowia podało też, że do końca września 2026 r. zespół obsłużył w sektorze 1 379 incydentów.
Typowy przebieg ma cztery etapy:
- Wejście. Hasło wyłudzone fałszywą wiadomością, niezałatana usługa zdalnego dostępu albo konto serwisowe dostawcy bez logowania wieloskładnikowego.
- Rozpoznanie i podnoszenie uprawnień. Napastnik szuka kontrolera domeny, serwerów systemu szpitalnego i repozytorium kopii zapasowych. Ten etap może trwać od kilku godzin do wielu dni.
- Wyprowadzenie danych. Bazy i dokumenty są kopiowane na zewnątrz, żeby później grozić ich publikacją.
- Uderzenie. Najpierw niszczone lub szyfrowane są kopie zapasowe, potem serwery i stacje robocze. Napastnicy chętnie wybierają noc lub weekend, gdy dyżuruje najmniej osób.
Z tego schematu wynikają dwa wnioski praktyczne. Po pierwsze, atak można zatrzymać na etapie drugim lub trzecim, jeżeli ktoś patrzy na logi przez całą dobę; temu służy SOC 24/7. Po drugie, gdy szyfrowanie już ruszyło, napastnik zna sieć lepiej niż dyżurny informatyk, a decyzje trzeba podejmować przy niepełnej wiedzy. Dlatego kolejność działań powinna być ustalona wcześniej.
Atak hakerski na szpital godzina po godzinie: oś czasu
Poniższa tabela pokazuje modelowy przebieg reakcji w szpitalu z izbą przyjęć lub SOR, liczony od momentu wykrycia. W rzeczywistości etapy nakładają się na siebie, ale kolejność priorytetów pozostaje ta sama: pacjenci, izolacja, dowody, zgłoszenia, odtwarzanie.
| Czas od wykrycia | Sytuacja | Zespół techniczny | Kierownictwo i oddziały |
|---|---|---|---|
| 0:00–0:15 | Stacje w rejestracji i na oddziałach nie otwierają kart pacjentów. Na serwerze plików widać pliki ze zmienionym rozszerzeniem i notatkę z żądaniem okupu. | Dyżurny informatyk potwierdza, że to nie zwykła awaria, zapisuje godzinę wykrycia i fotografuje ekran z notatką. | Pielęgniarka koordynująca zgłasza problem na numer alarmowy IT. Nikt nie restartuje komputerów. |
| 0:15–1:00 | Szyfrowanie może nadal trwać na kolejnych maszynach. | Odcięcie segmentów sieci, zdalnego dostępu i repozytorium kopii. Powiadomienie kierownika IT i osoby kontaktowej wyznaczonej na podstawie ustawy o KSC. | Dyrektor lub osoba go zastępująca zwołuje zespół kryzysowy. Oddziały przechodzą na procedury papierowe. |
| 1:00–4:00 | Znany jest wstępny zasięg: które serwery i lokalizacje są dotknięte. | Zabezpieczenie logów i obrazów dysków, lista zaszyfrowanych systemów, kontakt z dostawcą systemu szpitalnego i zespołem analizy powłamaniowej, sprawdzenie stanu kopii. | Decyzja o zabiegach i przyjęciach planowych na najbliższą dobę. Pierwszy komunikat dla personelu. Uruchomienie zapasowych telefonów i papierowej listy kontaktów. |
| 4:00–12:00 | Sytuacja jest opanowana, ale droga wejścia pozostaje nieznana. | Wczesne ostrzeżenie do CSIRT CeZ z wnioskiem o wytyczne. Zmiana haseł kont uprzywilejowanych z czystej stacji. Poszukiwanie śladów wyprowadzenia danych. | Inspektor ochrony danych rozpoczyna ocenę naruszenia. Komunikat dla pacjentów na stronie i w rejestracji. Informacja dla podmiotu tworzącego i partnerów zgodnie z planem. |
| 12:00–24:00 | Pierwsza zmiana jest zmęczona, rośnie presja na szybkie „włączenie wszystkiego”. | Plan odtwarzania z kolejnością systemów. Budowa czystego środowiska. Wymiana zespołu po kilkunastu godzinach pracy. | Raport sytuacyjny co kilka godzin. Grafik zastępstw. Kontrola, czy wczesne ostrzeżenie wyszło przed upływem 24 godzin. |
| 24–72 godziny | Pierwsze systemy krytyczne wracają w odizolowanym segmencie. | Odtwarzanie z kopii sprawdzonych jako czyste, wzmożony monitoring, uzupełnianie informacji dla CSIRT CeZ. | Zgłoszenie incydentu poważnego przed upływem 72 godzin. Zgłoszenie naruszenia Prezesowi UODO, jeśli ocena je potwierdziła. Drugi komunikat dla pacjentów. |
| Dni 4–14 | Systemy wracają stopniowo, oddział po oddziale. | Przywracanie stacji roboczych, zmiana haseł wszystkich użytkowników, usunięcie drogi wejścia. | Porządkowanie dokumentacji papierowej z okresu awarii. Osoby, których dane dotyczą, zawiadamia się bez zbędnej zwłoki, gdy tylko ocena wykaże wysokie ryzyko; nie czeka się z tym na koniec odtwarzania. |
| Do miesiąca od zgłoszenia | Praca wraca do normy, zostają zaległości. | Raport z analizy powłamaniowej i lista zmian w zabezpieczeniach. | Sprawozdanie końcowe do CSIRT CeZ albo sprawozdanie z postępu. Przegląd po incydencie i aktualizacja planu. |
Kto kieruje reakcją? Skład zespołu kryzysowego
Reakcją kieruje zespół kryzysowy pod przewodnictwem dyrektora lub jego wyznaczonego zastępcy, a nie dział IT. Informatycy odpowiadają za technikę, lecz decyzje o przyjęciach, zabiegach, komunikatach i wydatkach należą do kierownictwa. Zgodnie z art. 8c znowelizowanej ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC) kierownik podmiotu kluczowego lub ważnego odpowiada za wykonanie obowiązków z zakresu cyberbezpieczeństwa także wtedy, gdy powierzył je innej osobie. Szerzej piszemy o tym w tekście o odpowiedzialności dyrektora szpitala za cyberbezpieczeństwo.
| Rola | Kto ją zwykle pełni | Za co odpowiada | Pierwsza decyzja |
|---|---|---|---|
| Kierujący zespołem | dyrektor lub wyznaczony zastępca | priorytety, zasoby, zgoda na wyłączenia systemów | ogłoszenie trybu awaryjnego |
| Koordynator medyczny | zastępca do spraw lecznictwa, naczelna pielęgniarka | bezpieczeństwo pacjentów, praca oddziałów bez systemów, obsada | które świadczenia planowe przesunąć |
| Koordynator techniczny | kierownik IT | izolacja, odtwarzanie, kontakt z dostawcami | co odciąć w pierwszej kolejności |
| Bezpieczeństwo i zgłoszenia | osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo informacji, osoba kontaktowa | rejestr incydentu, klasyfikacja, zgłoszenia do CSIRT CeZ | zapis momentu wykrycia |
| Ochrona danych | inspektor ochrony danych | ocena naruszenia, zgłoszenie do UODO, zawiadomienia pacjentów | jakie dane mogły zostać naruszone |
| Komunikacja | rzecznik lub wyznaczona osoba | komunikaty dla personelu, pacjentów i mediów | jeden kanał i jedna wersja faktów |
| Obsługa prawna | radca prawny | umowy z dostawcami, zawiadomienie organów ścigania, korespondencja z organami | kto podpisuje pisma wychodzące |
| Logistyka | dyrektor administracyjny | druki, telefony, gońcy, zakupy awaryjne, zaplecze dla zespołu | wydanie zapasu formularzy |
| Protokolant | wyznaczony pracownik administracji | dziennik decyzji z godzinami i nazwiskami | otwarcie dziennika |
Trzy zasady oszczędzają najwięcej nerwów. Każda rola ma zastępcę, bo kryzys trwa dni, a nie godziny. Zespół spotyka się o stałych porach i kończy każde spotkanie listą zadań z nazwiskami. Dyżurny informatyk ma z góry udzielone upoważnienie do odcięcia sieci bez czekania na zgodę dyrektora, ponieważ w nocy kwadrans zwłoki oznacza kolejne zaszyfrowane serwery.
Cyberatak na szpital: co robić w pierwszej godzinie
W pierwszej godzinie wykonuje się cztery czynności w tej kolejności: potwierdzenie zdarzenia z zapisem godziny, izolację zainfekowanych części sieci, przejście oddziałów na procedury awaryjne i zwołanie zespołu kryzysowego. Naprawianie czegokolwiek nie należy do tej listy.
Izolacja: co odciąć i w jakiej kolejności
- Repozytorium kopii zapasowych. Odłącz je od sieci i wstrzymaj zadania kopii, żeby dobrych kopii nie nadpisały zaszyfrowane dane. Jeżeli kopia przetrwa, szpital ma z czego wracać.
- Zdalny dostęp. Wyłącz VPN, zdalne pulpity i kanały serwisowe dostawców. Napastnik często nadal jest w sieci i obserwuje reakcję.
- Segmenty sieci. Rozłącz połączenia między lokalizacjami i segmentami na przełącznikach szkieletowych lub zaporze. Pojedyncze stacje odłącza się od kabla i sieci bezprzewodowej.
- Przejęte konta. Zablokuj konta, których użył napastnik. Hasła kont uprzywilejowanych zmieniaj wyłącznie z maszyny, co do której masz pewność, że jest czysta.
- Połączenia z partnerami. Wstrzymaj integracje z zewnętrznymi laboratoriami, innymi placówkami i dostawcami usług oraz uprzedź ich telefonicznie, żeby atak nie przeszedł dalej.
Czego nie wyłączać i czego nie ruszać
Izolacja oznacza odcięcie od sieci, a nie od zasilania. Wyłączona maszyna traci zawartość pamięci operacyjnej, w której bywają ślady potrzebne do ustalenia przebiegu ataku. Jest wyjątek: jeśli szyfrowanie wciąż trwa, a maszyny nie da się szybko odciąć od sieci i dysków, wyłączenie bywa mniejszym złem. Taką decyzję trzeba zapisać w dzienniku razem z godziną.
Osobną kategorią jest aparatura medyczna. Urządzeń podtrzymujących życie i monitorujących pacjentów nie wyłącza się z powodu incydentu informatycznego; odcina się segment sieci, w którym pracują, a personel przechodzi na obsługę lokalną przy urządzeniu. Jak przygotować do tego sieć, opisujemy w artykule o bezpieczeństwie urządzeń medycznych w sieci szpitala.
W pierwszej godzinie nie należy też:
- restartować serwerów ani uruchamiać na nich narzędzi „czyszczących”;
- logować się kontem administratora domeny na zainfekowanych stacjach, bo to oddaje napastnikowi kolejne poświadczenia;
- podłączać do sieci prywatnych laptopów i pamięci USB „na chwilę”;
- odpisywać napastnikom ani otwierać wskazanych przez nich stron z komputerów szpitala.
Jak utrzymać opiekę nad pacjentami, gdy systemy nie działają
Opiekę utrzymuje się dzięki procedurom awaryjnym przygotowanym przed atakiem: papierowym kartom zleceń i obserwacji, ręcznie opisanym opaskom identyfikacyjnym, telefonicznemu przekazywaniu wyników pilnych badań i gońcom między oddziałami a laboratorium. Rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej dopuszcza prowadzenie dokumentacji w postaci papierowej, jeżeli warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie jej w postaci elektronicznej (§ 1 ust. 2). Ten sam paragraf w ust. 3 zastrzega, że dokument prowadzony w jednej postaci nie może być jednocześnie prowadzony w drugiej, dlatego sposób postępowania z papierową dokumentacją po przywróceniu systemów trzeba opisać w procedurze zawczasu.
Z perspektywy zespołu kryzysowego liczą się w pierwszej dobie trzy decyzje medyczne: które zabiegi i przyjęcia planowe przesunąć, jak zorganizować przyjęcia pilne bez dostępu do historii leczenia oraz kiedy poprosić o pomoc sąsiednie placówki. Podejmuje je koordynator medyczny według procedur szpitala, a zespół techniczny podaje mu realistyczną prognozę, bez obietnic w rodzaju „za dwie godziny będzie działać”. Organizację pracy oddziałów, czasy odtwarzania poszczególnych procesów i kolejność przywracania systemów omawiamy osobno w tekście o tym, jak utrzymać przyjęcia pacjentów przy ransomware w szpitalu.
Jak zabezpieczyć dowody po ataku
Dowody zabezpiecza się przed rozpoczęciem odtwarzania: kopiuje się logi poza zainfekowaną sieć, wykonuje obrazy dysków najważniejszych maszyn i prowadzi dziennik czynności. Bez tego nie da się ustalić, którędy napastnik wszedł, a wtedy odtworzony system może zostać zaszyfrowany ponownie.
- Dziennik zdarzeń prowadzony od pierwszej minuty: kto, co i o której godzinie zauważył, zdecydował i wykonał.
- Notatka z żądaniem okupu, zdjęcia ekranów i kilka przykładowych zaszyfrowanych plików.
- Logi zapory, VPN, kontrolera domeny, poczty, ochrony stacji i systemu szpitalnego. Trzeba je skopiować, zanim nadpisze je rotacja.
- Obrazy dysków i pamięci co najmniej pierwszej zainfekowanej stacji, kontrolera domeny i serwera, z którego ruszyło szyfrowanie.
- Oryginalne nośniki. Systemy odtwarza się na nowych lub zapasowych dyskach, a zaszyfrowane odkłada się i opisuje.
- Ewidencja przekazań: kto, komu i kiedy przekazał nośnik lub kopię, z sumami kontrolnymi plików.
Te materiały mają kilku odbiorców. Sprawozdanie końcowe dla CSIRT CeZ musi wskazać rodzaj zagrożenia lub przyczynę, która prawdopodobnie była źródłem incydentu (art. 12a ustawy o KSC). Podmiot kluczowy lub ważny zapewnia też właściwemu CSIRT dostęp do informacji o rejestrowanych incydentach i współdziała z nim podczas obsługi (art. 11 ust. 1 pkt 2 i 5). Inspektor ochrony danych potrzebuje ich do oceny, jakie dane zostały naruszone, a organy ścigania do postępowania. Zabezpieczanie śladów równolegle z ratowaniem systemów przekracza zwykle możliwości kilkuosobowego działu IT, dlatego umowę z zewnętrznym zespołem lepiej podpisać przed incydentem.
Kogo i kiedy zawiadomić o ataku na szpital?
Szpital będący podmiotem kluczowym lub ważnym zawiadamia CSIRT CeZ o incydencie poważnym (wczesne ostrzeżenie w 24 godziny, zgłoszenie w 72 godziny od wykrycia), a jeżeli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, także Prezesa UODO w ciągu 72 godzin. To dwa odrębne obowiązki, a jedno zdarzenie może uruchomić oba.
| Adresat | Kiedy | Kto przygotowuje |
|---|---|---|
| CSIRT CeZ | wczesne ostrzeżenie do 24 godzin i zgłoszenie do 72 godzin od wykrycia; sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia (art. 11 ust. 1 pkt 4–4c ustawy o KSC) | osoba kontaktowa |
| Prezes UODO | w ciągu 72 godzin, gdy doszło do naruszenia ochrony danych osobowych (art. 33 RODO) | inspektor ochrony danych z administratorem |
| Osoby, których dane dotyczą | gdy ryzyko dla nich jest wysokie (art. 34 RODO) | inspektor ochrony danych, komunikacja |
| Użytkownicy usług, czyli pacjenci | gdy incydent poważny niekorzystnie wpływa na świadczenie usług (art. 11 ust. 2b ustawy o KSC) | komunikacja |
| Organy ścigania | gdy incydent ma znamiona przestępstwa; informacje o sposobie zgłoszenia przekazuje CSIRT sektorowy (art. 12 ust. 2) | radca prawny |
| Dostawcy i partnerzy połączeni z siecią szpitala | od razu, żeby odcięli połączenia po swojej stronie | koordynator techniczny |
Wczesne ostrzeżenie jest krótkie i może zawierać wniosek o wytyczne lub wsparcie techniczne, na który CSIRT sektorowy odpowiada nie później niż w ciągu 24 godzin. Opłaca się więc wysłać je w pierwszych godzinach, a nie w dwudziestej trzeciej. Kanały zgłoszeń, treść poszczególnych dokumentów i relację między zgłoszeniem do CSIRT a zgłoszeniem na podstawie RODO opisujemy szczegółowo w artykule CSIRT CeZ: co to jest i jak placówka medyczna zgłasza incydent. Jeżeli nie masz pewności, czy Twój szpital jest podmiotem kluczowym lub ważnym, sprawdź to w ankiecie Kompas Regulacyjny.
Komunikacja z personelem, pacjentami i mediami
Komunikacja w kryzysie opiera się na czterech zasadach: mówi jedna osoba, podaje wyłącznie potwierdzone fakty, zapowiada godzinę następnej informacji i korzysta z kanałów niezależnych od zaatakowanej infrastruktury. Poczta szpitala może być przejęta albo niedostępna, dlatego lista telefonów i wzory komunikatów muszą istnieć na papierze.
Personel
Pierwsza informacja powinna dotrzeć na oddziały w ciągu godziny lub dwóch, przez gońców i telefonicznie. Zawiera cztery elementy: co się stało (systemy nie działają z powodu incydentu bezpieczeństwa), co robić (procedury papierowe, nie włączać i nie restartować komputerów, nie podłączać prywatnych urządzeń), gdzie zgłaszać problemy oraz kiedy przyjdzie kolejny komunikat. Brak informacji zastąpią plotki, które szybko trafią do mediów społecznościowych.
Pacjenci
Pacjent chce wiedzieć, czy jego wizyta się odbędzie, jak się skontaktować z placówką i czy jego dane są bezpieczne. Na dwa pierwsze pytania da się odpowiedzieć od razu: które poradnie przyjmują, jaki numer telefonu działa, co zabrać ze sobą (na przykład posiadane wyniki i listę przyjmowanych leków). Na trzecie uczciwa odpowiedź w pierwszej dobie brzmi: ustalamy, czy doszło do naruszenia danych, a osoby, których to dotyczy, poinformujemy bezpośrednio. Zapewnienie, że dane są bezpieczne, można złożyć dopiero po analizie.
Media i instytucje
Oświadczenie dla mediów jest krótkie: co nie działa, jak szpital zapewnia opiekę, że powiadomiono właściwe instytucje i kiedy będzie następna informacja. Nie podaje się szczegółów technicznych, które pomogłyby napastnikom, ani przypuszczeń co do sprawców. Podmiot tworzący, płatnika i współpracujące placówki informuje się według listy zapisanej w planie, zanim dowiedzą się z prasy.
Kiedy można wracać do normalnej pracy?
Do normalnej pracy wraca się wtedy, gdy spełnione są trzy warunki: znana i zamknięta jest droga wejścia napastnika, kopie użyte do odtwarzania zostały sprawdzone jako czyste, a środowisko docelowe zostało odbudowane albo zweryfikowane. Pośpiech na tym etapie grozi powtórnym zaszyfrowaniem.
- Odtwarzaj systemy w odizolowanym segmencie i podłączaj je do sieci produkcyjnej dopiero po sprawdzeniu.
- Zmień hasła wszystkich kont: użytkowników, administratorów, kont usługowych i kont dostawców. Unieważnij stare certyfikaty i klucze zdalnego dostępu.
- Przywracaj zdalny dostęp jako ostatni i wyłącznie z logowaniem wieloskładnikowym.
- Utrzymaj wzmożone monitorowanie przez kolejne tygodnie, bo napastnicy często zostawiają ukryte furtki. Pomaga w tym aktywne szukanie śladów, czyli threat hunting.
- Zamknij okres pracy awaryjnej: uporządkuj dokumentację papierową i rozlicz świadczenia udzielone bez systemu.
O tym, jak szybko szpital wróci, decyduje stan kopii zapasowych w dniu ataku. Wymagania wobec nich opisujemy w tekście o kopii zapasowej dokumentacji medycznej, a ogólny schemat odtwarzania we wcześniejszym artykule o disaster recovery po ransomware.
Najczęstsze błędy pierwszych godzin
- Naprawianie zamiast izolowania. Restart serwera i przywracanie pojedynczych plików dają napastnikowi czas na zaszyfrowanie reszty.
- Odtwarzanie z kopii do nieoczyszczonej sieci. Świeżo przywrócony system zostaje zaszyfrowany drugi raz, a czasem ginie przy tym ostatnia dobra kopia.
- Brak zapisu godzin i decyzji. Po tygodniu nikt nie pamięta, kiedy wykryto incydent, a od tej godziny liczą się terminy zgłoszeń.
- Odkładanie zgłoszenia do poniedziałku. Terminy 24 i 72 godzin biegną także w weekend.
- Komunikacja przez przejętą pocztę. Napastnik czyta wtedy plan obrony na bieżąco.
- Deklaracja „dane pacjentów są bezpieczne” w pierwszym komunikacie. Jeżeli analiza wykaże wyciek, szpital traci wiarygodność w chwili, gdy najbardziej jej potrzebuje.
- Jedna osoba pracująca trzydzieści godzin bez zmiany. Zmęczony administrator popełnia błędy, których nie cofnie żadna kopia.
- Pominięcie inspektora ochrony danych i radcy prawnego. Termin na zgłoszenie do UODO biegnie niezależnie od tego, czy ktoś ich zawiadomił.
- Samodzielne rozmowy z napastnikami. O jakimkolwiek kontakcie decyduje zespół kryzysowy z udziałem prawnika, a nie pracownik, który znalazł notatkę.
Jak przygotować szpital na atak hakerski: plan i ćwiczenia
Przygotowanie polega na spisaniu planu reagowania, wyposażeniu ludzi w upoważnienia i narzędzia oraz na regularnym ćwiczeniu całości. Ustawa o KSC wymaga od podmiotów kluczowych i ważnych zarządzania incydentami (art. 8 ust. 1 pkt 4) oraz wdrożonych, udokumentowanych i testowanych planów ciągłości działania, planów awaryjnych i planów odtworzenia (art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f). Podmioty, które spełniały przesłanki 3 kwietnia 2026 r., mają na wykonanie tych obowiązków czas do 3 kwietnia 2027 r. Przy rosnącej liczbie incydentów w sektorze z planem nie opłaca się czekać na ostatni miesiąc.
Co zrobić w tym tygodniu
- Wydrukuj listę kontaktów: zespół kryzysowy z zastępcami, dostawcy, kanały zgłoszeń do CSIRT CeZ. Umieść ją w trzech miejscach, w tym poza budynkiem.
- Ustal jeden numer alarmowy IT oraz to, kto odbiera go w nocy i w weekend.
- Sprawdź, czy dyżurny potrafi fizycznie odciąć repozytorium kopii i rozłączyć segmenty sieci oraz czy jest to opisane krok po kroku.
- Zapisz datę ostatniego udanego testu odtworzenia kopii. Jeżeli nikt jej nie zna, to jest najpilniejsze zadanie.
- Daj dyżurnemu informatykowi pisemne upoważnienie do izolacji sieci bez czekania na zgodę.
Co zrobić w tym kwartale
- Spisz plan reagowania: role, kryteria decyzji, schemat izolacji, wzory komunikatów, wzór dziennika.
- Uzgodnij z dostawcą systemu szpitalnego czas reakcji w razie incydentu i zawrzyj umowę ramową na analizę powłamaniową.
- Wprowadź logowanie wieloskładnikowe do zdalnego dostępu i przejrzyj konta serwisowe dostawców.
- Zadbaj o to, żeby logi trafiały do centralnego, odseparowanego miejsca i były przechowywane wystarczająco długo, by posłużyć jako dowód.
- Upewnij się, że co najmniej jedna kopia zapasowa jest odłączona od sieci lub niezmienialna; w tym zakresie pomaga nasza usługa backupu danych.
- Przeprowadź pierwsze ćwiczenie sztabowe.
Ćwiczenie sztabowe w dwie godziny
Ćwiczenie sztabowe to rozmowa zespołu kryzysowego przy stole według scenariusza, bez dotykania systemów. Prowadzący podaje kolejne informacje, a zespół mówi, co robi i kto o tym decyduje.
- Godzina zero: sobota, 2:30, na oddziale nie działa system. Kto odbiera telefon? Kto i na jakiej podstawie odcina sieć?
- Po godzinie: zaszyfrowany jest serwer systemu szpitalnego i serwer plików. Jak zwołujemy zespół bez poczty? Gdzie są druki?
- Po sześciu godzinach: dzwoni dziennikarz, a rodzina pacjenta pyta o termin zabiegu. Kto odpowiada i co mówi?
- Po dobie: znaleziono ślady wyprowadzenia danych. Czy wczesne ostrzeżenie wyszło? Kto ocenia naruszenie i przygotowuje zgłoszenie do UODO?
Wynikiem jest lista luk z osobami odpowiedzialnymi i terminami, a nie ocena uczestników. Jako praktykę zalecamy powtarzanie ćwiczenia co najmniej raz w roku i po każdej większej zmianie w systemach lub w składzie zespołu. Można je połączyć z corocznym szkoleniem kierownika podmiotu, którego wymaga art. 8e ustawy o KSC, choć samo ćwiczenie tego szkolenia nie zastępuje. Osobno trzeba testować część techniczną: odtworzenie systemu z kopii oraz rozłączenie segmentów sieci w oknie serwisowym.
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Cyberatak na szpital: co robić w pierwszej kolejności?
Najpierw potwierdź, że to incydent bezpieczeństwa, i zapisz godzinę wykrycia. Następnie odetnij od sieci repozytorium kopii zapasowych, zdalny dostęp i zainfekowane segmenty, przełącz oddziały na procedury papierowe i zwołaj zespół kryzysowy. Nie restartuj serwerów i niczego nie naprawiaj przed zabezpieczeniem śladów.
Czy po ataku hakerskim trzeba wyłączyć wszystkie komputery w szpitalu?
Nie. Zasadą jest odcięcie od sieci, a nie od zasilania, bo wyłączenie niszczy ślady w pamięci operacyjnej. Wyjątkiem jest maszyna, na której szyfrowanie trwa i której nie da się szybko odizolować. Aparatury podtrzymującej życie nie wyłącza się; izoluje się segment sieci, w którym pracuje.
Komu szpital zgłasza atak hakerski?
Szpital będący podmiotem kluczowym lub ważnym zgłasza incydent poważny do CSIRT CeZ: wczesne ostrzeżenie w 24 godziny i zgłoszenie w 72 godziny od wykrycia. Jeżeli doszło do naruszenia ochrony danych osobowych, w ciągu 72 godzin zgłasza je także Prezesowi UODO. Gdy incydent ma znamiona przestępstwa, informacje o sposobie zgłoszenia go organom ścigania przekazuje CSIRT sektorowy.
Czy szpital może prowadzić dokumentację na papierze, gdy system nie działa?
Tak. Rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej dopuszcza postać papierową, jeżeli warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie dokumentacji elektronicznie (§ 1 ust. 2). Druki i zasady ich użycia trzeba przygotować wcześniej, razem ze sposobem postępowania z tą dokumentacją po przywróceniu systemów.
Kto w szpitalu odpowiada za reakcję na cyberatak?
Reakcją kieruje zespół kryzysowy pod przewodnictwem dyrektora lub wyznaczonego zastępcy, z koordynatorem medycznym, kierownikiem IT, inspektorem ochrony danych i osobą odpowiedzialną za komunikację. Za wykonanie obowiązków z ustawy o KSC odpowiada kierownik podmiotu, także wtedy, gdy zadania powierzył innym osobom.
Ile trwa przywracanie systemów szpitala po ataku?
Nie ma jednej liczby. Czas zależy od tego, czy przetrwały kopie zapasowe, czy sieć była podzielona na segmenty i jak szybko ustalono drogę wejścia. Plan powinien zakładać pracę awaryjną liczoną w dniach, a przy pełnym odtwarzaniu w tygodniach, a nie w godzinach.
Czy ataki hakerskie na szpitale zdarzają się w Polsce często?
Według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. zespół obsłużył w sektorze ochrony zdrowia 1 441 incydentów w 2025 r. i 1 379 do końca września 2026 r., wobec 251 w 2022 r. Liczby obejmują wszystkie rodzaje incydentów, od phishingu po złośliwe oprogramowanie, a nie wyłącznie ataki paraliżujące szpital.
Jak często ćwiczyć plan reagowania na incydent w szpitalu?
Ustawa o KSC wymaga, żeby plany ciągłości działania, plany awaryjne i plany odtworzenia były testowane, ale w przepisie, który cytujemy, nie ma określonej częstotliwości. Jako praktykę zalecamy ćwiczenie sztabowe co najmniej raz w roku oraz osobny test techniczny odtworzenia z kopii.
Jak możemy pomóc
Zdalny Admin pomaga placówkom medycznym przed incydentem i w jego trakcie. Przed incydentem piszemy z zespołem szpitala plan reagowania, prowadzimy ćwiczenia sztabowe i w modelu vCISO pilnujemy, żeby plan nie zestarzał się po pierwszej zmianie kadrowej. W trakcie incydentu zabezpieczamy ślady, ustalamy drogę wejścia i przygotowujemy materiał do zgłoszeń oraz sprawozdania końcowego w ramach analizy powłamaniowej.
Zakres i wycena są ustalane indywidualnie, po krótkiej rozmowie o wielkości placówki i stanie przygotowań. Skontaktuj się z nami w sprawie planu reagowania i audytu.
