Bezpieczeństwo IT · RANSOMWARE

Ransomware w szpitalu: jak utrzymać przyjęcia pacjentów, gdy systemy nie działają

Zespół bezpieczeństwa Zdalny Admin·19 listopada 2026·15 min czytania

Ransomware w szpitalu nie musi oznaczać wstrzymania przyjęć, jeżeli każdy oddział ma przećwiczoną procedurę pracy bez systemów, a dział IT wie, w jakiej kolejności je odtwarzać. Ciągłość utrzymują trzy rzeczy przygotowane wcześniej: papierowe procedury awaryjne dla procesów krytycznych, sieć podzielona tak, żeby atak nie objął wszystkiego naraz, oraz kopie zapasowe, do których napastnik nie miał dostępu.

Polskie szpitale były w ostatnich latach celem ataków szyfrujących dane, a według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. zespół obsłużył w 2025 r. 1 441 incydentów w sektorze ochrony zdrowia, w tym 146 związanych ze szkodliwym oprogramowaniem. Ten tekst opisuje ransomware w szpitalu od strony ciągłości działania: które procesy muszą działać bez komputerów, ile może trwać przestój, kto podejmuje decyzje i jak wrócić z papieru do systemu. Stan prawny na listopad 2026 r.; tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Reagowanie na incydent godzina po godzinie omawia artykuł atak hakerski na szpital, a projektowanie kopii tekst o kopii zapasowej dokumentacji medycznej. W uporządkowaniu i przetestowaniu planu pomaga nasz vCISO.

Co ransomware w szpitalu zatrzymuje w pierwszej kolejności?

W pierwszej kolejności zatrzymują się systemy, przez które przepływa informacja o pacjencie: system szpitalny (HIS) z ruchem chorych i zleceniami, system laboratoryjny (LIS), system radiologiczny z archiwum obrazów (RIS/PACS) oraz usługi wspólne, czyli logowanie domenowe, poczta, drukowanie i udziały plików. Aparatura przyłóżkowa, taka jak respiratory, pompy infuzyjne i kardiomonitory, zwykle pracuje dalej, bo działa samodzielnie. Przestaje działać to, co łączy ją z resztą szpitala: centrala monitorowania, przesyłanie wyników do systemu, automatyczne pobieranie zleceń.

Przestój ma dwa źródła: szyfrowanie, które napastnik uruchamia zwykle jednocześnie na wielu serwerach i stacjach po przejęciu kont administracyjnych, oraz decyzję własnego działu IT, który odcina kolejne segmenty sieci, żeby zatrzymać rozprzestrzenianie.

Obszar Co przestaje działać Co musi działać mimo przestoju
SOR i izba przyjęć Rejestracja w HIS, podgląd wcześniejszych pobytów, zlecenia elektroniczne Przyjęcie i segregacja medyczna, identyfikacja pacjenta, badania pilne
OIT i oddziały Elektroniczna karta zleceń, karta obserwacji, podgląd wyników Podawanie leków według aktualnych zleceń, dokumentowanie obserwacji
Blok operacyjny Plan operacji, protokół operacyjny w systemie, dostęp do badań obrazowych Zabiegi pilne, dostęp do obrazów pacjentów już zakwalifikowanych
Laboratorium Zlecenia z HIS, automatyczny odbiór wyników z analizatorów, autoryzacja w LIS Badania pilne i przekazanie wyniku bez pomyłki co do pacjenta
Diagnostyka obrazowa Lista robocza aparatów, zapis do PACS, opisy w RIS Badania pilne z oceną obrazu na konsoli aparatu
Apteka szpitalna Stany magazynowe, zamówienia oddziałów, ewidencja wydań Wydawanie leków na oddziały i ręczna ewidencja
Rejestracja i poradnie Terminarz, e-rejestracja, kolejki Informacja dla pacjentów umówionych, przyjęcia pilne
Administracja Poczta, kadry i płace, finanse, często telefonia IP Łączność wewnętrzna, kontakt z rodzinami i instytucjami

Ostatni wiersz bywa pomijany. Jeżeli telefony na oddziałach działają w tej samej sieci co komputery, szpital traci jednocześnie systemy i łączność. Plan musi wskazywać kanał zastępczy: telefony komórkowe z wydrukowaną listą numerów, radiotelefony albo gońców między oddziałem a laboratorium.

Czy plan ciągłości działania szpitala jest obowiązkiem prawnym?

Tak, jeżeli szpital jest podmiotem kluczowym albo podmiotem ważnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC): art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. f wymaga wdrażania, dokumentowania, testowania i utrzymywania planów ciągłości działania, planów awaryjnych oraz planów odtworzenia działalności. Dokumentacja ciągłości działania jest też częścią dokumentacji normatywnej z art. 10. Podmioty, które spełniały kryteria 3 kwietnia 2026 r., mają czas na wykonanie obowiązków z rozdziału 3 ustawy do 3 kwietnia 2027 r.

Nie każdy szpital podlega ustawie. O statusie decyduje wielkość, a w podmiocie leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, na przykład w SPZOZ, sama liczba zatrudnionych (art. 5 ust. 8). Szczegóły opisujemy w artykule NIS2 dla szpitali, a wstępnie status można sprawdzić w bezpłatnej ankiecie Kompas Regulacyjny.

Niezależnie od KSC każdą placówkę wiąże rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej. Jego § 1 ust. 7 wymaga warunków zabezpieczających dokumentację przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą i umożliwiających jej wykorzystanie bez zbędnej zwłoki. Z kolei § 1 ust. 2 dopuszcza prowadzenie dokumentacji w postaci papierowej, gdy warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie jej elektronicznie. Na tym opierają się papierowe procedury awaryjne. Obowiązek dokonania wpisu niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (§ 4 ust. 1) nie znika na czas awarii.

Co powinien zawierać plan

  • listę procesów krytycznych z imiennie wskazanymi właścicielami po stronie medycznej,
  • dopuszczalny czas przestoju i dopuszczalną utratę danych dla każdego procesu,
  • procedurę awaryjną dla każdego procesu wraz z formularzami,
  • kryteria i tryb ogłoszenia trybu awaryjnego oraz jego odwołania,
  • kolejność odtwarzania systemów i zależności między nimi,
  • listę kontaktów: dostawcy systemów, operatorzy łączy, CSIRT CeZ, firma wspierająca odtwarzanie,
  • harmonogram ćwiczeń i zapisy z ich przebiegu.

Ile może trwać przestój? RTO i RPO dla procesów krytycznych

Przestój może trwać tyle, ile dany proces wytrzyma na procedurze papierowej bez wzrostu ryzyka dla pacjentów, i tę wartość każda placówka ustala sama w analizie wpływu na działalność (BIA). RTO to maksymalny czas od awarii do przywrócenia systemu. RPO to maksymalny okres, z którego dane mogą zostać utracone i będą uzupełniane ręcznie.

Analizę prowadzi się w kilku krokach:

  1. Spisz procesy z ordynatorami, pielęgniarkami oddziałowymi i kierownikami pracowni, a nie tylko z działem IT.
  2. Dla każdego procesu wskaż systemy, dane i integracje, od których zależy.
  3. Zapytaj właściciela procesu, po ilu godzinach praca na papierze zaczyna zagrażać bezpieczeństwu pacjentów albo blokuje przyjęcia.
  4. Zapisz RTO i RPO jako wymagania procesu.
  5. Porównaj je z faktycznym czasem odtworzenia zmierzonym w teście, a nie z deklaracją.
  6. Przedstaw różnicę kierownikowi podmiotu. Zamknięcie jej to decyzja budżetowa, a planowanie środków na cyberbezpieczeństwo należy do jego obowiązków (art. 8d KSC).

Wartości w tabeli są przykładami poglądowymi, a nie normami z przepisów ani zaleceniami dla konkretnej placówki. Każdy szpital ustala je sam, na podstawie własnej analizy.

Proces System Przykładowe RTO Przykładowe RPO Uwagi do procedury papierowej
Przyjęcia na SOR i izbie przyjęć HIS: ruch chorych 4–8 godzin do 1 godziny Ręczna księga i opaski działają od razu, rośnie ryzyko pomyłek w identyfikacji
Zlecenia lekarskie na OIT i oddziałach HIS: zlecenia 4–8 godzin do 1 godziny Wymaga aktualnego wydruku zleceń sprzed awarii
Badania laboratoryjne LIS, interfejsy analizatorów 8–12 godzin do 1 godziny Ręczne przepisywanie ogranicza pracę do badań pilnych
Diagnostyka obrazowa RIS/PACS 12–24 godziny do 24 godzin Aparaty przechowują badania lokalnie, do wyczerpania pamięci
Blok operacyjny HIS: plan i protokoły 12–24 godziny do 4 godzin Zabiegi planowe można przesunąć decyzją medyczną
Apteka szpitalna System apteczny 24 godziny do 4 godzin Papierowe zapotrzebowania, inwentaryzacja po powrocie
Rejestracja i poradnie Terminarz, e-rejestracja 24–48 godzin do 4 godzin Potrzebny wydruk terminarza na najbliższe dni

Typowy wynik pierwszej analizy wygląda tak: oddział deklaruje, że bez elektronicznych zleceń wytrzyma osiem godzin, a ostatnie próbne odtworzenie bazy HIS trwało ponad dobę. Lukę zamyka się z dwóch stron: skracając odtwarzanie, co oznacza inwestycję w infrastrukturę i kopie, oraz wydłużając wytrzymałość procedury papierowej przez lepsze formularze, okresowe wydruki i dodatkowy personel.

Jak pracować bez systemów: procedury awaryjne na papierze

Procedura awaryjna to krótka instrukcja dla konkretnego stanowiska, która mówi, na jakim formularzu pracować, skąd go wziąć i komu go przekazać, gdy system nie odpowiada. Powinna mieścić się na jednej lub dwóch stronach i powstać na oddziale, z udziałem IT. Formularze papierowe odwzorowują dokumenty prowadzone w systemie, co ułatwia późniejsze przeniesienie danych. Rozporządzenie wymaga, by wpisy papierowe były czytelne, prowadzone chronologicznie i opatrzone własnoręcznym podpisem (§ 4 ust. 1 i 5).

Pakiet awaryjny na oddziale

  • wydrukowane formularze: karta zleceń, karta obserwacji, skierowania na badania, a na SOR karta segregacji medycznej, w zapasie na ustaloną liczbę dni,
  • opaski identyfikacyjne i opis ręcznej, tymczasowej numeracji pacjentów,
  • papierowa lista telefonów: laboratorium, pracownie, apteka, dyżurny informatyk, dyrekcja,
  • jednostronicowa instrukcja „co robię w pierwszej godzinie”,
  • wskazane miejsce przechowywania i osoba, która raz w miesiącu sprawdza kompletność.

Okresowy wydruk stanu oddziału

Formularz nie odtworzy tego, co było w systemie tuż przed awarią. Dlatego oddziały o najkrótszym dopuszczalnym przestoju powinny mieć okresowo aktualizowany wykaz pacjentów z bieżącymi zleceniami lekowymi, alergiami i zaplanowanymi badaniami, na przykład generowany raz na zmianę i drukowany albo zapisywany na stacji odizolowanej od sieci. Ma to swoją cenę: wydruk zawiera dane o zdrowiu, więc leży w zamknięciu, a poprzednia wersja jest niszczona. Bez niego w pierwszych godzinach przestoju zlecenia odtwarza się z pamięci personelu.

SOR, izba przyjęć i rejestracja

Pacjent dostaje numer tymczasowy z ręcznej księgi przyjęć i opaskę z tym numerem, nazwiskiem i datą urodzenia. Ten sam numer trafia na każde skierowanie i każdą probówkę. Plan powinien też opisywać, kto i w jakim trybie informuje dyspozytornię medyczną oraz sąsiednie szpitale o ograniczeniach, a także kto podejmuje decyzję o wstrzymaniu przyjęć planowych. Rejestracja poradni potrzebuje codziennego wydruku terminarza na najbliższe dni.

Laboratorium i diagnostyka obrazowa

Analizatory zwykle wykonują badania bez połączenia z LIS, ale zlecenie trzeba wprowadzić ręcznie, a wynik wydrukować lub przepisać. Wyniki krytyczne przekazuje się telefonicznie, z powtórzeniem przez odbierającego i adnotacją, kto je przyjął. W pracowni obrazowej badanie zostaje w pamięci aparatu, a lekarz ocenia je na konsoli. Trzeba wiedzieć, na ile badań wystarczy ta pamięć i jak aparat zachowuje się po jej zapełnieniu.

Oddziały, OIT, blok operacyjny i apteka

Zlecenia przepisane z wydruku na papierową kartę sprawdza druga osoba, bo przepisywanie jest głównym źródłem błędów w trybie awaryjnym. Na bloku operacyjnym decyzję o tym, które zabiegi się odbywają, podejmuje kierownictwo medyczne, a nie informatyk. Apteka wydaje leki na podstawie papierowych zapotrzebowań i prowadzi ręczną ewidencję, którą po powrocie systemu uzgadnia ze stanami magazynowymi.

Recepty, skierowania i zwolnienia wystawiane w czasie niedostępności systemów regulują odrębne przepisy, których tu nie omawiamy. Procedura awaryjna powinna je wskazywać, a ich aktualne brzmienie trzeba potwierdzić przy opracowywaniu planu.

Kto decyduje o przejściu w tryb awaryjny i kto za co odpowiada?

Decyzję o przejściu szpitala w tryb awaryjny powinien podejmować kierownik podmiotu albo wskazana w planie osoba dyżurna, która ma do tego pisemne umocowanie także w nocy i w święta. Plan powinien podawać mierzalne kryteria, na przykład niedostępność HIS dłuższą niż ustalona liczba minut bez prognozy naprawy, potwierdzone szyfrowanie plików albo decyzję działu IT o izolacji sieci. Bez takich kryteriów oddziały czekają na system, zamiast sięgnąć po formularze.

Rola Zadania w trybie awaryjnym Co przygotowuje wcześniej
Kierownik podmiotu (dyrektor) Ogłasza tryb awaryjny, decyduje o ograniczeniu przyjęć planowych, zatwierdza komunikaty Zatwierdza plan i budżet, wyznacza zastępców z umocowaniem
Dyrektor ds. medycznych, lekarz dyżurny szpitala Ustala priorytety kliniczne, decyduje o zabiegach i przekazaniu pacjentów Określa dopuszczalne czasy przestoju procesów medycznych
Naczelna pielęgniarka, pielęgniarki oddziałowe Uruchamiają pakiety awaryjne, pilnują kompletności dokumentacji papierowej Utrzymują pakiety, szkolą każdą zmianę
Kierownik IT Izoluje sieć, ocenia zasięg, prowadzi odtwarzanie, podaje prognozę o stałych porach Kolejność odtwarzania, testy, dokumentacja dostępna poza siecią
Osoba odpowiedzialna za cyberbezpieczeństwo Zgłasza incydent do CSIRT CeZ, zabezpiecza ślady Procedury zgłoszeń, dane kontaktowe, dostęp do systemu S46
Inspektor ochrony danych Ocenia naruszenie ochrony danych i przygotowuje zgłoszenie do Prezesa UODO Wzory zgłoszeń i zawiadomień
Dostawcy systemów i firma wspierająca IT Odtwarzają aplikacje i integracje zgodnie z umową Czasy reakcji i kontakty awaryjne zapisane w umowach

Tryb awaryjny nie wstrzymuje biegu terminów. Podmiot kluczowy lub ważny przekazuje wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym w ciągu 24 godzin od wykrycia, a zgłoszenie w ciągu 72 godzin, do CSIRT CeZ przez system S46. Zgłoszenie naruszenia ochrony danych do Prezesa UODO w ciągu 72 godzin jest odrębnym obowiązkiem. Kanały zapasowe podaje strona Centrum e-Zdrowia, a całą ścieżkę opisuje tekst CSIRT CeZ i zgłaszanie incydentów. Przy zgłoszeniu zapytaj o wsparcie operacyjne: według danych CSIRT CeZ przedstawionych 1 października 2026 r. zespół dysponuje „cyberkaretką”, czyli mobilnym centrum wsparcia z własnym zasilaniem i łącznością, które pozwala odtworzyć podstawowe usługi informatyczne, gdy placówka utraci dostęp do internetu, zasilania lub infrastruktury sieciowej.

Jak segmentacja sieci ogranicza zasięg ataku?

Segmentacja sprawia, że zaszyfrowanie komputerów w administracji nie oznacza automatycznie zaszyfrowania serwerów laboratorium i archiwum obrazów. Sieć szpitala dzieli się na strefy, między którymi ruch jest domyślnie zablokowany, a otwarte są tylko połączenia potrzebne do pracy. Art. 8 ust. 1 pkt 5 KSC wymaga stosowania środków zapobiegających i ograniczających wpływ incydentów, a segmentacja jest jednym z najskuteczniejszych.

Typowy podział w szpitalu obejmuje:

  • stacje kliniczne i osobno stacje administracyjne,
  • serwery aplikacyjne i bazy danych, rozdzielone według systemów,
  • aparaturę medyczną, pogrupowaną według pracowni i producentów,
  • strefę zarządzania: konsole wirtualizacji, macierze, system kopii zapasowych,
  • dostęp zdalny dostawców, wpuszczany tylko do systemów, które serwisują,
  • sieć dla pacjentów i gości, bez styku z siecią szpitalną.

Sam podział adresów nie wystarcza. Ransomware rozprzestrzenia się głównie przez przejęte konta uprzywilejowane, więc konto administratora domeny nie powinno służyć do logowania na stacjach roboczych, a serwery kopii zapasowych powinny działać poza domeną produkcyjną i mieć własne konta z uwierzytelnianiem wieloskładnikowym. Aparatura na starych systemach operacyjnych wymaga osobnych stref i reguł, co opisujemy w artykule o bezpieczeństwie urządzeń medycznych.

Drugą funkcją segmentacji jest możliwość szybkiego odcięcia. Dział IT powinien mieć gotową listę reguł zapory i portów, których wyłączenie izoluje konkretną strefę, oraz wiedzieć, kto może to zrobić o trzeciej w nocy bez pytania o zgodę. Ruch między strefami trzeba monitorować, bo nietypowe połączenia są wczesnym sygnałem ataku. Taki nadzór zapewnia SOC 24/7.

Segmentacja kosztuje czas. Najpierw trzeba spisać przepływy między systemami (HL7 między HIS a LIS, DICOM między aparatami a PACS), bo każda pominięta reguła zatrzyma komuś pracę. W działającym szpitalu wdraża się ją etapami: strefa zarządzania i kopii, potem aparatura, na końcu stacje robocze. Projekt i utrzymanie reguł prowadzimy w ramach administracji siecią.

W jakiej kolejności odtwarzać systemy po ransomware?

Najpierw odtwarza się to, bez czego nie da się bezpiecznie uruchomić niczego innego, czyli czyste środowisko i usługi tożsamości, potem systemy procesów o najkrótszym dopuszczalnym przestoju, a na końcu administrację. Kolejność spisuje się przed atakiem.

  1. Zatrzymaj rozprzestrzenianie i ustal zasięg. Odtwarzanie do sieci, w której napastnik nadal ma dostęp, kończy się powtórnym szyfrowaniem. Równolegle zabezpiecz ślady potrzebne do analizy powłamaniowej.
  2. Przygotuj odizolowane środowisko odtworzeniowe. Osobna sieć, czyste hosty wirtualizacji, nowe hasła administracyjne.
  3. Zweryfikuj kopie. Ustal ostatni punkt przywracania sprzed szyfrowania i sprawdź, czy nie zawiera narzędzi napastnika.
  4. Odtwórz usługi tożsamości i usługi podstawowe. Katalog użytkowników, DNS, DHCP, a następnie zmiana haseł kont uprzywilejowanych i serwisowych.
  5. Uruchom HIS w zakresie ruchu chorych i zleceń. To odblokowuje przyjęcia i pracę oddziałów.
  6. Uruchom LIS wraz z interfejsami analizatorów.
  7. Uruchom RIS/PACS dla bieżących badań. Pełne archiwum obrazów może wracać w tle przez kolejne dni.
  8. Przywróć systemy apteki, bloku operacyjnego i pozostałych pracowni.
  9. Otwórz integracje zewnętrzne. Wymiana EDM, e-rejestracja, portal pacjenta.
  10. Przywróć administrację. Finanse, kadry, poczta.

Każdy system przed udostępnieniem wszystkim użytkownikom sprawdza użytkownik kluczowy z oddziału lub pracowni: czy widzi swoich pacjentów, czy zlecenia przechodzą, czy wyniki trafiają tam, gdzie powinny. Stacje robocze instaluje się od nowa z obrazu wzorcowego, bo czyszczenie trwa dłużej i daje mniejszą pewność. Ogólny schemat opisuje poradnik Disaster Recovery po ransomware.

Powrót z papieru do systemu

Po uruchomieniu HIS zaczyna się praca, o której plany najczęściej milczą: przeniesienie dokumentacji z okresu przestoju. Trzeba powiązać numery tymczasowe z rekordami pacjentów, wprowadzić przyjęcia, wypisy, zlecenia i wyniki, a papierowe oryginały uporządkować. Rozporządzenie nie pozwala prowadzić tego samego dokumentu jednocześnie w obu postaciach (§ 1 ust. 3). Ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia przewiduje natomiast digitalizację dokumentacji papierowej: osoba upoważniona przez placówkę potwierdza zgodność odwzorowania cyfrowego z dokumentem papierowym, opatrując je jednym z podpisów elektronicznych wskazanych w ustawie albo zaawansowaną pieczęcią elektroniczną, a powstały dokument jest równoważny oryginałowi (art. 13b ust. 2 i 3). Które dokumenty z przestoju będą przepisywane, które skanowane, a które pozostaną na papierze, trzeba ustalić w planie z inspektorem ochrony danych i prawnikiem. Potwierdzenia wymaga też tryb uzupełnienia danych zdarzeń medycznych przekazywanych do SIM.

Na ten etap potrzebni są dodatkowi ludzie, bo personel nie nadrobi zaległości po dyżurze. Plan wskazuje, kto wprowadza dane i kto je weryfikuje.

Dlaczego zapłata okupu nie jest planem ciągłości działania?

Zapłata okupu nie jest planem, bo nie skraca przestoju w przewidywalny sposób i nie zwalnia z żadnej pracy, którą szpital i tak musi wykonać. Wynika to z kilku praktycznych powodów:

  • Narzędzie deszyfrujące, jeśli zostanie przekazane, działa wolno, a duże bazy danych bywają po odszyfrowaniu uszkodzone.
  • Środowisko pozostaje przejęte. Konta, hasła i serwery trzeba odbudować tak samo jak przy odtwarzaniu z kopii.
  • Dane skopiowane przed szyfrowaniem zostają u napastnika. Nie ma sposobu, żeby sprawdzić, czy je usunął.
  • Obowiązki zgłoszenia incydentu do CSIRT CeZ i naruszenia ochrony danych do Prezesa UODO wynikają z samego zdarzenia, więc płatność ich nie znosi.

Plan ciągłości musi więc zakładać odtworzenie z własnych kopii, a pieniądze lepiej wydać wcześniej na kopie odporne na szyfrowanie i na ćwiczenia. Dopuszczalność samej płatności, zwłaszcza w podmiocie publicznym, wymaga osobnej analizy prawnej.

Jak ćwiczyć plan ciągłości działania szpitala?

Plan ćwiczy się na trzech poziomach: sztabowym, oddziałowym i technicznym, a każde ćwiczenie kończy się zapisem tego, co nie zadziałało. Ustawa wymaga testowania planów, ale nie podaje częstotliwości. Naszym zdaniem rozsądnym punktem wyjścia jest każde z trzech ćwiczeń raz w roku oraz powtórka po większej zmianie systemów.

  • Ćwiczenie sztabowe trwa dwie do trzech godzin. Dyrekcja, kierownik IT, osoba odpowiedzialna za bezpieczeństwo i inspektor ochrony danych przechodzą scenariusz: sobota, godzina 2:00, HIS nie odpowiada, na ekranach żądanie okupu. Sprawdza się, kto ogłasza tryb awaryjny i skąd bierze numery telefonów.
  • Ćwiczenie oddziałowe polega na tym, że wybrany oddział przez godzinę lub dwie pracuje na pakiecie awaryjnym przy działającym systemie. Wychodzą wtedy nieaktualne formularze i brakujące opaski.
  • Test techniczny to odtworzenie wybranego systemu z kopii do odizolowanego środowiska z pomiarem czasu. Jego wynik jest jedyną wiarygodną wartością RTO.

Typowe błędy

  • Plan i lista kontaktów istnieją tylko na serwerze plików, który został zaszyfrowany.
  • Formularze awaryjne pochodzą sprzed kilku lat i nie odpowiadają obecnym dokumentom w systemie.
  • Nikt poza dyrektorem nie ma umocowania do ogłoszenia trybu awaryjnego, a dyrektor jest na urlopie.
  • Plan kończy się na uruchomieniu systemów i pomija uzupełnienie dokumentacji.

Co zrobić w tym tygodniu, a co w tym kwartale

W tym tygodniu wydrukuj aktualny plan i listę kontaktów awaryjnych, sprawdź, czy na SOR i OIT leżą formularze papierowe, i zapytaj dział IT, kiedy ostatnio odtworzono z kopii bazę HIS i ile to trwało. W tym kwartale przeprowadź analizę BIA, uzgodnij kryteria ogłoszenia trybu awaryjnego i wykonaj pierwsze ćwiczenie sztabowe. Podmioty objęte KSC powinny rozłożyć pozostałe prace tak, żeby przetestowany plan istniał przed 3 kwietnia 2027 r.

FAQ: najczęściej zadawane pytania

Czy szpital może prowadzić dokumentację na papierze podczas awarii systemu?

Tak. Rozporządzenie w sprawie dokumentacji medycznej dopuszcza postać papierową, gdy warunki organizacyjno-techniczne uniemożliwiają prowadzenie dokumentacji elektronicznie (§ 1 ust. 2). Wpisy muszą być czytelne, chronologiczne i podpisane własnoręcznie.

Ile trwa przywracanie systemów szpitala po ataku ransomware?

Nie ma jednej wartości. Czas zależy od zasięgu szyfrowania, stanu kopii zapasowych i tego, czy kolejność odtwarzania była wcześniej przećwiczona. Wiarygodną liczbą dla konkretnej placówki jest wyłącznie wynik jej własnego testu odtworzenia.

Czy ransomware w szpitalu trzeba zgłosić do CSIRT CeZ?

Tak, jeżeli szpital jest podmiotem kluczowym lub ważnym, a incydent jest poważny: wczesne ostrzeżenie w ciągu 24 godzin od wykrycia, zgłoszenie w ciągu 72 godzin i sprawozdanie końcowe w ciągu miesiąca od zgłoszenia. Inne incydenty i zagrożenia można zgłaszać dobrowolnie. Odrębnie ocenia się obowiązek zgłoszenia naruszenia ochrony danych do Prezesa UODO.

Czy zapłacenie okupu przywróci dane szpitala?

Nie ma takiej gwarancji. Odszyfrowanie bywa niepełne i powolne, a środowisko i tak trzeba odbudować, bo napastnik może zachować dostęp. Skopiowane wcześniej dane pacjentów pozostają poza kontrolą szpitala niezależnie od płatności.

Jak często ćwiczyć procedury awaryjne w szpitalu?

Rekomendujemy co najmniej raz w roku ćwiczenie sztabowe, ćwiczenie na oddziale i techniczny test odtworzenia, każde z zapisem poprawek. Ustawa o KSC wymaga testowania planów, ale nie wskazuje częstotliwości.

Czy mała przychodnia też potrzebuje planu na wypadek ransomware?

Tak, w prostszej postaci: krótkiej procedury pracy bez systemu i sprawdzonej kopii zapasowej. Obowiązki z ustawy o KSC dotyczą podmiotów powyżej progów wielkości, więc mała przychodnia zwykle im nie podlega, ale wymóg zabezpieczenia dokumentacji przed utratą (§ 1 ust. 7 rozporządzenia) obowiązuje każdą placówkę.

Jak możemy pomóc

Zdalny Admin przygotowuje i testuje plany ciągłości działania razem z personelem placówki: prowadzimy analizę procesów krytycznych, projektujemy segmentację sieci, wdrażamy kopie zapasowe odporne na szyfrowanie i wykonujemy próbne odtworzenia z pomiarem czasu. Pracujemy z sieciami placówek medycznych, co pokazuje realizacja Wdrożenie NIS2 w sieci 30 placówek medycznych: SOC 24/7, szyfrowanie danych i VPN z MFA dla 72 lekarzy. Wycena indywidualna.

Jeżeli chcesz sprawdzić, ile naprawdę potrwałby przestój w Twoim szpitalu, napisz do nas. Zaczniemy od przeglądu obecnego planu i jednego testu odtworzenia.